కీర్తనలు

 

*
తిరుమల

పల్లవి

ఇదేమి లోకమో దేవా, ఇదేమి విధియో దేవా
మైళ్ళ కొద్దీ నడచి వచ్చి నీ దరి చేరితిమి దేవా
క్షణమొక దర్శనమే చాలు మా కష్టాలు కరిగిపోవా
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వరా!

చరణం – 1

ఉచిత నడక మార్గమున సాగి అలసిన దేహముతో
గంటల తరబడి వేచియుండి గడిపితిమి ఆశతో
నీ రూపమును చూడగానే మరిచెదము బాధలన్నీ
కరుణ చూపి కాపాడవయ్యా కలియుగ దైవమా!

చరణం – 2

రాజకీయ ప్రభావములు పెరిగిన కాలమిది
ఆన్‌లైన్ మాయల మధ్య అలమటించు జనమిది
మాలాంటి సామాన్యులకు దర్శనమే దుర్లభమై
దయతో మార్గము చూపవయ్యా దివ్య వెంకటరమణా!

చరణం – 3

వయసు మీరి వచ్చిన వారికీ వేదన తెలిసినదే
చేతిలో ధనము లేనివారి గోడు వినబడునదే
నీ సేవకుల హృదయమందు సద్విచారము నింపి
సమదర్శన భావముతో సేవ చేయించవయ్యా!

చరణం – 4

అవకాశములు కలిగిన వారికి అందని వరములేవు
అవకాశము లేనివారికి దుర్భరమైన మార్గములు
ఈ వ్యత్యాసమును తొలగించి సమత్వ దీపమై వెలిగి
అందరిని ఆలింగనించు అపర కరుణాసాగరా!

ముగింపు

అంతా నీవేనని నమ్మి ఈ వినతి చెప్పుచున్నా
నా మాటలలో దోషముంటే నన్ను సరిదిద్దవయ్యా
భక్తుల హృదయ బాధలన్ని నీ పాదములకర్పించి
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత వేంకటేశ్వరా శరణం!

*****
.
తిరుమల

అనుభవమే అనుకరణయై
ఆదర్శమే మహాత్మీయతయై
ఆశలు ఎన్నున్నా ఆరాధ్యతయై
అస్తవ్యస్తమైన ఆధ్యాత్మిక జీవనమై
నన్ను నడిపించేది నీవే వేంకటేశ్వరా!

అమృతమని అనురాగమని
బంధమని బంధుత్వమని
బాధ్యతయని భాగ్యమని
భావభావ బంధమంతా నీదే
శ్రీ వేంకటేశ్వరా!

కథలన్నీ కనికరమై
కళలన్నీ కరుణా గమనమై
వలపులన్నీ విధి ఫలములై
వయసంతా ధర్మ జ్ఞాపకాలై
పంచభూతాలే తోడురై

మా హృదయంలో పరమాత్ముడవై
నిత్యం నిర్మల దర్శనమిస్తూ
మనసుకు మార్గమై
జీవితానికి సారమై
మాలోనే వెలుగుతున్నావా
వేంకటేశ్వరా!

అనుభవంలో నీవే
అనురాగంలో నీవే
బంధుత్వంలో నీవే
బాధ్యతలో నీవే
హృదయాంతరంలో నీవే
శ్రీనివాసా — వేంకటేశ్వరా

!భావసారం:
మన జీవితంలోని అనుభవాలు, ఆదర్శాలు, ఆశలు, బంధాలు, బాధ్యతలు—అన్నీ చివరకు భగవంతుని వైపే నడిపించే మార్గాలుగా మారాలి. కథల్లో కనికరం, కళల్లో కరుణ, వలపులో విధిఫలం, వయసులో ధర్మజ్ఞాపకం కనిపించినప్పుడు పంచభూతాలతో సహా మన హృదయంలోనే పరమాత్మ దర్శనం కలుగుతుంది. यही ఈ పద్యంలోని అంతరార్థం.
*****

తిరుమల

చీకటిలోనెవరూ చూడరని
తప్పు మీద తప్పు చేస్తూ సాగుతున్నా
అంతరాత్మ హెచ్చరిక వినక
మూర్ఖత్వముతో బ్రతుకు నడుపుతున్నా

నా వెనుక ఎవరు ఉన్నారో
నా కర్మలకు సాక్షులెవరో తెలియకున్నా
తెలిసీ తెలియనట్టుగా జీవించే
జీవులమే కదా వేంకటేశ్వరా!

సూర్యచంద్రుల సాక్షిగా
యమధర్మరాజు సాక్షిగా
కాలపురుషుని చూపులలో
నింగి, నీరు, నిప్పు, నేల, వాయువుల సాక్షిగా
మనిషి చేసే శుభాశుభ కర్మలన్నీ
నిలిచిపోవునని తెలియదా వేంకటేశ్వరా!

ఏమని చెప్పేది? ఏదని చెప్పేది?
తప్పు ఎవరిదో తేల్చలేకున్నా
ప్రకృతిదా? ప్రభువుదా?
వ్రా త రాసిన బ్రహ్మదా?
నా కర్మల ఫలమా? తెలియదయ్యా!

విధి అని తప్పించుకోనా?
ప్రకృతి అని నిందించనా?
ప్రభువు మీద భారం వేయనా?
నిజమేమిటో నీవే తెలుపవయ్యా!

తప్పును తెలుసుకునే జ్ఞానమివ్వు
తప్పిన దారిని సరిచేసే బుద్ధినివ్వు
నిజానిజాలను గ్రహించే చూపునివ్వు
నిన్ను వేడుకొనుటకే వచ్చామయ్యా
వేంకటేశ్వరా!

చీకటి వెలుగుల మధ్యనైనా
అంతరాత్మ దీపమై నీవుండవయ్యా
మా కర్మలకు మేమే బాధ్యులమని
తెలిసే జ్ఞానము ప్రసాదించవయ్యా
నమో నమో వేంకటేశాయ

!భావసారం:
ఎవరూ చూడరని అనుకున్నా మనిషి చేసే ప్రతి కర్మకు ప్రకృతి, కాలం, పంచభూతాలు, అంతరాత్మ సాక్షులే. తప్పు జరిగినప్పుడు దానిని విధిపైనో, ప్రకృతిపైనో, దేవునిపైనో నెట్టకుండా “నా కర్మకు నేనే బాధ్యుడిని” అని తెలుసుకునే జ్ఞానం కావాలని వేంకటేశ్వరుణ్ణి ప్రార్థించే తాత్త్విక గీతం ఇది.
*****

తిరుమల

పరిగెత్తే మనసు తనను తాను
ప్రశ్నించుకున్నా సమాధానము కనలేదు
కన్ను ఎందరినైనా చూడగలదు
తన కన్నును తాను చూడగలదా వేంకటేశ్వరా?

నీ హృదయంలో శ్రీదేవి భూదేవిని
చూడగలుగుతున్నాం భక్తితో
వారి హృదయాలలో దాగిన
తత్త్వభావాన్ని గ్రహించగలమా వేంకటేశ్వరా?

ఒక్కరినే తృప్తిపరచలేని మానవుణ్ణి నేను
ఇరువురినీ ఎలా తృప్తిపరుస్తున్నావయ్యా?
అయినా ఇద్దరినీ నీ హృదయంలోనే
అనురాగముతో ఉంచుకున్నావు కదయ్యా!

నా మనసు మాటను ఆలకించవయ్యా
నా లోపలున్న నిన్ను నాకు చూపవయ్యా
అందరి హృదయాలలో నీవున్నావంటే
శ్రీదేవి భూదేవి సమేతుడవైన నీవు
మాలో ఉన్నట్లే కదా వేంకటేశ్వరా!

బయట వెదికే చూపులకు
లోపల వెలిగే తత్త్వము తెలియదయ్యా
మనసును నిశ్చలపరచి చూసిన వేళ
నీవే కనిపించెదవు — నీవే వినిపించెదవు
నీవే అంతరాత్మవై నిలిచెదవు!

నమో నమో వేంకటేశాయ
నమో నమః!
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత
శ్రీ శ్రీనివాసాయ నమో నమః!

భావసారం:
మనిషి ప్రపంచాన్ని చూడగలడు కానీ తనను తాను పూర్తిగా తెలుసుకోలేడు. కన్ను ఇతరులను చూసినట్లే మనసు కూడా అందరినీ పరిశీలిస్తుంది; కానీ తనలోని దైవతత్త్వాన్ని గుర్తించడం కష్టం. శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతుడైన వేంకటేశ్వరుడు వారిని తన హృదయంలో ఉంచుకున్నట్లే, ప్రతి జీవి హృదయంలోనూ అదే దైవతత్త్వం ఉన్నదనే అద్వైత భావన ఈ పద్యానికి అంతర్లీనమైన సందేశం.
*****

గణపతి నవరాత్రుల భజన పాట*
*రచన:-*
*మాడుగుల మురళీధరశర్మ*
                  ****
*(చక్కనయ్యా!చందమామ-మాదిరి)*
                    ****

*పల్లవి:-*
ఈ ఏకదంతా వేడగానే! వేగరావయ్యా!
భోగ భాగ్యములిచ్చి మమ్మూ! బ్రోవవేమయ్యా!
మా!స్వామి నీవయ్యా!!2!!

*చరణం-1*
ప్రమథ గణముల నాయకా! నిను!
ప్రస్తుతింతు వినాయకా!
విఘ్న నాశక! మాకు యెపుడూ! విఘ్నములు రానీకురా!2!
విజయ గణపతీ-విశ్వమంతా!2!
విస్తరించావా!మా!దిక్కు నీవేగా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*

*చరణం-2*
ఘనముగా నవరాత్రి పూజల గణపతీ గైకొమ్మురా!
లోకమంతా మోకరిల్లీ!
నీకు భజనలు సేయుగా!2!
శోక వినుతా! శుభప్రదాతా !2!
శాంతి గూర్చుమురా......
ప్రశాంతి నొసగుమురా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*

*చరణం-3*
కరుణతో *కాళేశ్వరములో*
కాంక్ష మీరగా యుంటివా!
అరుణ పుష్పములన్ని తెచ్చీ! అర్పణము గావింతురా!2!
అర్ధరహితుడా!-ఆర్తితీర్చి!2!
ఆదుకోవయ్యా ...‌‌మా!
అండనుండవయా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*
******
ऊँ!
----
" సప్తపది..సూర్యనుతి..
--
సప్తవర్ణవారువమ్మెచలన యానమయ్యె నీకు
తప్త హాట కకిర ణాలు సుప్తివదలఁగా

తృప్తిఁదీరఁగాంచ మదికి ధృతిని చుఱుకుతనమునొసఁగు
దీప్తిబుద్ధిధైర్యభావ దృక్పథసరళిన్

ప్రాప్తధనఁపుక్షేమభాగ్యరాశిపొసగుతుష్టివరము
సుప్త లోక జీవ తతికి శోభనొసఁగుచున్

భాస్కర!కరుణించుమయ్య పాండితీవిభవమునీయ
యాస్కుఁడుమొదలైన ఋషుల యాగవిధులనన్

కశ్యపసుత! అంశుమంత! వశ్యభక్త! తీక్ష్ణతవిడు
వశ్య ఋఙ్నుతరవి! శుద్ధభావదాతృఁడా!

శాంతిదాంతి నిలయ! మాకు సౌఖ్యములను నొసఁగుమయ్య
కాంతిపుంజనికర! భువిని కావఁగోరెదన్

దండములను స్వీకరించు తపన! తాల్మితోడనీవె
అండనుండుమెపుడు నిరతయానశీలుఁడా!
----*****