తిరుమల 

పల్లవి

గుణముల మూలము నీవే వేంకటేశా
గురుతర తత్త్వము నీవే శ్రీనివాసా
మార్గదర్శివై మదిలో నిలిచేవాడా
మమ్ము కరుణతో నడిపించు వేంకటేశా ॥

చరణం – 1

గుణము లెరగని గొప్ప శక్తి నీవే
గుణగణముల గమ్యమంత నీవే
వినగా ప్రణమిల్ల వేడుకొనెద నిన్నే
కైవల్య దాయకా కాపాడవే ॥

తనువును సేవకై తత్త్వము బోధించి
మనసును మలచి మమతలు తొలగించి
అనుగ్రహ జలధీ ఆదరించి నన్ను
అంతరంగమున నిలిచేవాడా ॥

చరణం – 2

పదము విధము నీవే పద్య గద్యములలో
పదనిసల కధలలో పాటల రూపములో
చదువులలో నీవే శాస్త్రములలో నీవే
చిత్తమును మార్చు చిన్మయ రూపా ॥

అక్షరమందు నీవే అర్థమందు నీవే
భక్తుల హృదయమందు భావమందు నీవే
సత్య స్వరూపమై సర్వమందు నీవే
శరణు శ్రీ వేంకట రమణా ॥

చరణం – 3

గట్టి పట్టు పట్టి గానము చేసెదను
పట్టు వీడక ఫలము కోరెదను
వట్టి మాట కాదిది వాంఛతో పలికితిని
ఓర్పు ప్రసాదించు ఓ వేంకటేశా ॥

కష్టముల నడుమ నిలిపి కరుణ చూపి
నిష్ఠతో భక్తి మార్గమున నడిపి
ఇష్టార్థ సిద్ధిని ఈనాటి దయతో
ఇవ్వుము శ్రీనివాసా ॥

చరణం – 4

మార్గదర్శి గాను మానసమున ముందుండి
మేళవింపులన్ని మేలుగ జేయుము
శక్తులన్ని ఒకటై సానుకూలమై
సర్వహితము కలుగజేయుము ॥

లోకక్షేమమునకు లోలుడవై నిలిచి
భక్త జనావళిని భద్రముగా కాపాడి
సార్వభౌముడవై సర్వేశ్వరుడవై
సప్తగిరీశా పాలించుము ॥

కీర్తనలు

 

"నేను కష్టాలు వదలను లేదు 

 నేను పగ్గాలు పట్టను లేదు

 నేను నష్టాలు చెప్పను లేదు

 నాది ఇష్టాలు నీకు చెప్పగా వస్తే 

 నా చూపు మార్చి నన్ను పడ వేసావు వేంకటేశ్వరా 

బండి చేర్చావు గమ్యాన్ని చూపకే 

నిండు పున్నమి కూడా నిష్పలంబు చేసావు 

యత్నమంతయు నీరు కార్చావు 

విఫలమైన ఎలాంటి కోరిక అడగలేదు వేంకటేశ్వరా 

ఇమ్ముగ ఆశతో నీదరి చేరా

సమ్మడము కలుగు రీతి కృషిచ్చేసా 

నేమ్మిని ప్రభువు సహకారం కోరా 

రమ్మున్న నీసేవలు నే చేసెద వేంకటేశ్వరా 

(తిరుమల నుండి )

భావసారం:

కష్టాలను తప్పించుకోలేదు, బాధ్యతలను వదిలిపెట్టలేదు, నష్టాల గురించి ఫిర్యాదు చేయలేదు. తన కోరికలను మాత్రమే స్వామికి వినిపించిన భక్తుడు, తన ఆశలు నెరవేరక జీవితం మార్గం తప్పినట్లుగా అనుభవిస్తున్నాడు.

గమ్యం చూపకుండా ప్రయాణంలో నడిపించావని, పున్నమి వెలుగులాంటి అవకాశాలనూ ఫలించనివ్వలేదని, చేసిన ప్రయత్నాలన్నీ నీరైపోయాయని వేదన వ్యక్తం చేస్తున్నాడు. అయినా తాను అసాధ్యమైన కోరికలు అడగలేదని స్వామిని ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

చివరికి ఆశతో తిరుమల చేరి, తన వంతు కృషి చేసి, ప్రభువు సహకారమే కోరానని, అవకాశం ఇస్తే నీ సేవలకే జీవితాన్ని అంకితం చేస్తానని వేడుకుంటున్నాడు.

*****

శీర్షిక: “నీవే నీవే వేంకటేశ్వరా” లేదా “శరణాగతి గీతం” ।

.తిరుమల 

ఏతీరుగా నె చెప్పేది 

కాలమే నని నె ఒప్పేది 

సప్తగిరి కొండలపై నుండి చూసేది 

నీవే నీవే వేంకటేశ్వరా 

నీవు యుంచిన చోటనే నిశ్చళంగా 

నిలచి యుందును కడదాక నిబ్బరంగా 

నేను నటనలన్నియుచేయు నీపరంగా 

నాది యన్నది నీదేగా నిబ్బరంగా వేంకటేశ్వరా 

కొండ నెక్కెడి దీపాలు కొడిని దులిపే 

ఉండబట్టాను లేకయు తడుపు నలిపే 

నిండు తనంబు నీదయ నీడ కోరే 

నుండలేని తనము నాకు సూత్ర మేళా వేంకటేశ్వరా 

జగతిపాలనాలిని గని జయము చేరుస్తూ 

ప్రగతి ప్రభవము గాంచ గలగ జేస్తూ 

నిగమ నిగమానంద

 తత్పరవైతివి 

యుగము నందు కలియుగ దేవా వేంకటేశ్వరా 

భావసారం:

“నా జీవిత గమనాన్ని, విధి రహస్యాన్ని పూర్తిగా వివరించలేను; అంతా కాల మహిమ అని మాత్రమే ఒప్పుకోగలను. సప్తగిరులపై నుంచి నా జీవనాన్ని దర్శిస్తూ నడిపించేది నీవే, ఓ వేంకటేశ్వరా!

నీవు నన్ను ఎక్కడ ఉంచితే అక్కడే స్థిరంగా నిలిచి, చివరి వరకు ధైర్యంగా జీవిస్తాను. నేను చేసే ప్రతి కార్యమూ నీ సంకల్పమే; నాదని భావించేది కూడా నిజానికి నీదే.

తిరుమల కొండలపై వెలిగే దీపాల వలె నా జీవితమూ ఎన్నో కష్టసుఖాలను అనుభవించింది. అయినా నీ కరుణా నీడకోసమే నా మనసు తపిస్తోంది. నీ సన్నిధి లేక నేను ఉండలేను.

జగత్తును పాలిస్తూ, జీవులకు జయాన్ని, ప్రగతిని ప్రసాదిస్తూ, వేదనిగమాల ఆనందస్వరూపుడై, కలియుగంలో ప్రత్యక్ష దైవంగా భక్తులను కాపాడే శ్రీనివాసుడా! నీకే నా సంపూర్ణ శరణాగతి.”

*******

శీర్షిక: “నమ్మితి నిన్ను వేంకటేశ్వరా”

లేదా

“భక్తుని శరణాగతి”.

తిరుమల 03

నమ్మితి నిన్ను 

సమ్మతి కోర వచ్చినాను 

ముమ్మర భాధలున్నను 

ఉమ్మడి తీరుగా నా భక్తి తెలిపినాను 

గొప్పవాడ్ని అని నేననా లేదు 

గోడు చెప్ప వచ్చిన వాణ్ని కాదు 

బక్కవాడ్ని నీ దరినా చేరాలని ఉన్న ఆశగాడ్ని 

భాధ యంతా నీదయా నాప్రాప్తి వేంకటేశ్వారా 

ఊరు వదిలినా నిన్ను వదలను 

పేరు పోయినా మనసున వదలను 

వారు వీరని యన్నాను పట్టించుకోను 

చేరువ విధి చిత్రమే నా స్థితులు వేంకటేశ్వరా 

సంతుతో కూడి నీభక్తి సమయ మిదియే 

పంతమాకర్మయా తెలపగను లేను 

వింతలన్నియు సమరమై వినయ కలలు 

శాంతివిశ్వము నందున లేదు లేదని చిప్పుచున్నా 

వేంకటేశ్వరా j నమ్మి నాను వేంకటేశ్వరా

*****

భావసారం – తిరుమల (03)

ఈ గేయంలో భక్తుని వినమ్రత, అచంచల విశ్వాసం, జీవిత కష్టాల మధ్య దైవశరణాగతి స్పష్టంగా వ్యక్తమయ్యాయి.

భక్తుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని నమ్ముకొని ఆయన సమ్మతిని కోరుతూ తిరుమలకు వచ్చానని చెబుతున్నాడు. ఎన్నో బాధలు ఉన్నప్పటికీ తన భక్తిని నిజాయితీగా సమర్పిస్తున్నాడు. తాను గొప్పవాడిని కాదని, కేవలం స్వామి సన్నిధి చేరాలనే ఆశతో వచ్చిన సాధారణ భక్తుడినని వినయంగా చెప్పుకొంటున్నాడు. తన బాధలన్నీ స్వామి కృపతోనే అర్థవంతమవుతాయని విశ్వసిస్తున్నాడు.

ఊరు, పేరు, ప్రతిష్ఠలు పోయినా స్వామిని మాత్రం విడువనని అంటున్నాడు. ఇతరుల అభిప్రాయాల కంటే భగవంతుని సాన్నిధ్యమే ముఖ్యమని భావిస్తున్నాడు. ప్రపంచంలో కల్లోలాలు, పోటీలు, అశాంతి పెరిగినా నిజమైన శాంతి దైవభక్తిలోనే ఉందని తెలియజేస్తున్నాడు.

నియమనిష్ఠలతో జీవిస్తూ, భయరహితమైన భక్తి బంధాన్ని కోరుతూ, తనను కాపాడమని వేడుకుంటున్నాడు. చివరకు స్వామి దివ్య దృష్టి, దయ, లీలలపై సంపూర్ణ విశ్వాసం ఉంచి తనను ఆయనకు అర్పించుకుంటున్నాడు.

*****

శీర్షిక:స్వప్న జీవితం – వేంకటేశ్వర శరణం”

తిరుమల 

ఎంతవారికైనా 

తప్పని కర్మబంధము 

శాంతి కోరెద వేంకటేశ్వరా 

బొట్టు పెట్టినంత మాత్రాన బుద్దిమంతుడను కాను 

పట్టు బట్టి విద్య నేర్చినా ఏమీ తెలియని వాడిని నేను 

గట్టు మీద కూర్చొని  సలహాలు ఇవ్వలేను 

పట్టు బట్టి నిన్ను వేడుకుంటున్నాను వేంకటేశ్వరా 

 నేను ఆశపడను అందనిదాని కోసమొన్నడూ  నచ్చనిదానికోసం కష్టపడను ఎన్నడూ 

. నీకోసం కష్టపడేవారిని మరచిపోను ఎన్నడూ .

నిన్ను ఇష్టపడేవారిని మాత్రం. వదులుకోను ఎన్నడూ... వేంకటేశ్వరా "

 ఇది(జీవితం) ఒక స్వప్నం అంతే., వేంకటేశ్వరా 

స్వప్నం అనేది అబద్ధం అని తెలిశాక, కల్పించావా వేంకటేశ్వరా 

పండు రసభారంతో... రాలినట్లు 

వయసుమల్లిన జీవులు రాలినట్లు 

 బ్రహ్మానంద రసానుభూతితో నిండిన మనస్సు... పంచు వేంకటేశ్వరా 

అజ్ఞానం నుండి విడువడు మనసు నిచ్చు వేంకటేశ్వరా 

****

భావసారం – తిరుమల (04)

ఈ గేయంలో జీవన సత్యం, కర్మబంధం, వినయం, వైరాగ్యం, భక్తి, జ్ఞానాన్వేషణ కలగలిపి ఉన్నాయి.

భక్తుడు “ఎంత గొప్పవారికైనా కర్మబంధం తప్పదు” అని అంగీకరిస్తూ, ఆ బంధాల మధ్య మనశ్శాంతిని ప్రసాదించమని శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ప్రార్థిస్తున్నాడు. నుదుట బొట్టు పెట్టుకోవడం వల్ల గాని, విద్యాభ్యాసం చేయడం వల్ల గాని తాను జ్ఞాని కాలేదని వినయంగా ఒప్పుకుంటున్నాడు. ఇతరులకు ఉపదేశాలు చేయగల స్థితిలో లేనని, తనకు తెలిసింది ఒక్కటే—స్వామిని ఆశ్రయించడం అని చెబుతున్నాడు.

అందనిదాని కోసం ఆశపడనని, ఇష్టంలేని దాని కోసం శ్రమించనని, దైవసేవలో నిమగ్నమైన వారిని మరచిపోనని, భగవంతుని ప్రేమించే భక్తులను విడువనని తన సంకల్పాన్ని వెల్లడిస్తున్నాడు.

జీవితం ఒక స్వప్నమని గ్రహించిన మనసు, “ఈ మాయా ప్రపంచాన్ని ఎందుకు సృష్టించావు?” అని భగవంతుని ప్రశ్నిస్తుంది. అయితే ఆ ప్రశ్నలో తిరస్కారం కాదు, తత్త్వాన్వేషణ ఉంది. చివరగా, పండు పక్వానికి వచ్చి సహజంగా రాలినట్లే, వృద్ధాప్యానికి చేరిన జీవులు కూడా ఒకరోజు ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్తారని గుర్తుచేస్తూ, బ్రహ్మానంద రసంతో నిండిన మనస్సును ప్రసాదించి, అజ్ఞాన బంధనాల నుండి విముక్తి కలిగించమని వేడుకుంటున్నాడు.

******

శీర్షిక:

“కపటములేని మనసు నుంచు వేంకటేశ్వరా”

తిరుమల 

జ్ఞానము విజ్ఞానము తెలియనివాడ్ని 

ధ్యానము తీరు బ్రతికేవాడ్ని 

ధర్మంమ్ముకొరకు నిలిచేవాడ్ని 

సత్య వాక్కుగా బ్రతకాలనీ నీ కారణా కటాక్షాలకు ఈ జన్మ చాలు వేంకటేశ్వరా 

పొగ నడుమ వేడిది అగుచు 

ధగధగ రుపు వేంకటేశ్వరుని తిరుమల స్వర్గమనుచు 

ఆశక్తే సర్వలోకాల రక్షణ యనుచు 

మ్రాక్కిన వారికి మొక్కులు దీర్చ శ్రీ వేంకటేశ్వరా 

సత్య ధామమని యండ్రు 

పరమహోమమనిచుండ్రు 

ప్రకృతి ప్రశాంత ధామ మండ్రు 

వేదమంత్ర శక్తియున్న వాసమండ్రు 

మంత్రపుష్ప మూల ఆర్య అండ్రు 

కాలతీరు జన రక్షగా నడ్రు 

కపటములేని మనసు నుంచు వేంకటేశ్వరా 

శుబ్రతల మధ్య సిద్ధిని కోరె దా 

యోగిని కాను నిరతము భక్తి చేరెదా 

యత్నము మాత్రమే అంతా నీదయ తీరుగా 

ఈశరీరం నీసృష్టి నీఇష్ట ప్రకారమే వేంకటేశ్వరా 

******

ఎన్ని సార్లు వచ్చినా కరుణించే వాడివయ్యా”

తిరుమల 05

బ్రోచెద వీవని నమ్ముచుంటితియు 

నోమును నోచెద నిరతి తోడ మదియు 

గోవిందా యని అలాపణల భక్తియు 

సోలితి నయ్యా వ్యధల వలన వేంకటేశ్వరా 

శ్రీనివాసా గోవిందా శ్రీ వేంకటేశా గోవిందా 

సోమేశ్వరునితో చెలిమిగా గోవిందా 

సర్వ ప్రాణులను బ్రోచెదవు గోవిందా 

సమయ గోప్యత సంతసంబు గోవిందా 

చెక్కులెన్ని యున్న చింత లేదు గోవిందా 

ఒక్క మాటపైననిలబడ లేదు గోవిందా 

చుక్క మధ్య నమ్మియు నటన గోవిందా 

మక్కువగను వేడుకగాను నీ దయ గోవిందా 

తిరుమల లడ్డు తీపి ఇదేనని యేల చెప్పదనయ్య 

ప్రసాదాలు అమృతం లా నున్నవి గదయ్యా 

తొక్కిసలాటలో కూడా నీవే ఉన్నావయ్యా 

ఎన్ని సార్లు వచ్చినా కరుణించే వాడివయ్యా వేంకటేశ్వరా 

****

భావసారం – తిరుమల (

ఈ గేయంలో భక్తుని విశ్వాసం, గోవింద నామస్మరణ మహిమ, తిరుమల అనుభూతి, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని అపార కరుణ ఎంతో హృద్యంగా వ్యక్తమయ్యాయి.

భక్తుడు “నన్ను కాపాడేది నీవే” అనే నమ్మకంతో నిత్యం వ్రతాలు, నోములు ఆచరిస్తూ, “గోవిందా” అనే నామాన్ని జపిస్తున్నాడు. అయితే జీవిత వ్యథలు, కష్టాలు అతనిని అలసింపజేసినా, భక్తి మాత్రం తగ్గలేదు. ఆ నామస్మరణే అతనికి ఆధారం.

శ్రీనివాసుడు, వేంకటేశుడు, గోవిందుడు సమస్త జీవరాశులను రక్షించే కరుణామయుడని కీర్తిస్తున్నాడు. కాల రహస్యాలు, జీవన గమనాలు అన్నీ ఆయన సంకల్పంలోనే నడుస్తాయని భావిస్తున్నాడు.

లోకంలో ఎన్నో లెక్కలు, చిక్కులు, మాటల మార్పులు ఉన్నా వాటి గురించి చింతించకుండా, స్వామి కృపనే ఆశ్రయంగా తీసుకుంటున్నాడు. మనుషుల నటనల మధ్య కూడా తన విశ్వాసం మాత్రం గోవిందునిపైనే నిలిచివుందని చెబుతున్నాడు.

చివరగా తిరుమల యాత్రానుభూతిని ఎంతో సహజంగా వర్ణిస్తున్నాడు. తిరుమల లడ్డూ తీపిని మాటల్లో చెప్పలేమని, ప్రసాదాలు అమృతస్వరూపమని, భక్తుల రద్దీ మధ్య కూడా స్వామి సాన్నిధ్యమే అనుభూతి అవుతుందని చెబుతున్నాడు. ఎన్నిసార్లు దర్శనానికి వచ్చినా అదే కరుణ, అదే అనుగ్రహం ప్రసాదించే దయామూర్తి వేంకటేశ్వరుడని భక్తుడు ఆనందభరితంగా స్తుతిస్తున్నాడు.

***

భావసారం – తిరుమల 

ఈ గేయంలో భక్తుని వినయం, ధర్మనిష్ఠ, సత్యజీవనం, తిరుమల మహిమ, సంపూర్ణ శరణాగతి ఎంతో హృద్యంగా ప్రతిఫలించాయి.

భక్తుడు తనను తాను జ్ఞానవంతుడనిగానీ, విజ్ఞానసంపన్నుడనిగానీ భావించడు. ధ్యానం ఎంతగా వచ్చునో అంతగా జీవిస్తూ, ధర్మం కోసం నిలబడే సాధారణ భక్తుడినని చెబుతున్నాడు. సత్యవాక్కుతో జీవించాలని కోరుకుంటూ, వేంకటేశ్వరుని కరుణాకటాక్షాలే తన జీవితానికి పరమసంపద అని భావిస్తున్నాడు.

తిరుమల కొండలను భక్తుడు స్వర్గసీమగా దర్శిస్తున్నాడు. పొగమంచు మధ్య ప్రకాశించే శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మహిమను స్మరిస్తూ, సమస్త లోకాల రక్షణకై నిలిచిన దివ్యశక్తిగా వర్ణిస్తున్నాడు. భక్తితో మొక్కిన వారి కోరికలను తీర్చే దయామయుడని కీర్తిస్తున్నాడు.

తిరుమల సత్యధామం, యజ్ఞహోమ ఫలభూమి, ప్రకృతి ప్రశాంత నిలయం, వేదమంత్రాల శక్తి నిండిన పుణ్యక్షేత్రమని భావిస్తున్నాడు. మంత్రపుష్పాల సుగంధం, వేదఘోషల పవిత్రత, జనరక్షణ కోసం నిలిచిన దైవకృప అక్కడ సాక్షాత్కారమవుతుందని చెబుతున్నాడు. అందుకే తనకు కపటరహితమైన మనస్సును ప్రసాదించమని వేడుకుంటున్నాడు.

చివరగా, తాను యోగి కానప్పటికీ భక్తిమార్గంలో నడవాలనుకుంటున్నాడు. తన ప్రయత్నం మాత్రమే తనదని, ఫలితమంతా స్వామి కృపేనని అంగీకరిస్తున్నాడు. ఈ శరీరం కూడా భగవంతుని సృష్టే కాబట్టి, తన జీవితం అంతా ఆయన సంకల్పానుసారమే సాగాలని సంపూర్ణ శరణాగతితో ప్రార్థిస్తున్నాడు.

*****

 సప్తపద్యాం వేంకటేశనుతిః..

--

 ఏడుకొండలందునున్నవేంకటేశ! నీవె దిక్కు 

ఱేఁడువీవె ప్రోవ మ

మ్ము  ఋషిగణస్తుతా

వీడనెప్పుడుస్మరణమును విష్ణురూప! కౌస్తుభాంగ!

గాఢఁపుటుదధినిమునిగితి కమ్రకాంతుఁడా!

మాడమాడలందుఁదిరుగు మబ్బుదేహ! భక్తివశ్య!

 వీడనయ్యపదమునీది తోడుఁగోరుచున్

వాడిపోవనిసరముఁగల వాసుదేవ సంకటహర!

పాడియగును వరములీయ పంకజనయనా!

ఈడుజరుగుచున్నఁ గోర్కెలెచ్చువగుచునుండె యకట..

నేడుబ్రతుకు భారమగుచు నియతిఁదప్పెనే

దాడి చేయ వెతలు ముసిరె

దానవారి సైపఁజాల..

ఊడిగములుసేసెదనయ యోగదేశికా!

ఆడిఁదప్పకముగితినిడు యజ్ఞభోక్త! శ్రీనివాస!

ఏడు గడవు నీవె దేవ  యేలుకొమ్మురా..

----

కీర్తనలు

 

*
తిరుమల

పల్లవి

ఇదేమి లోకమో దేవా, ఇదేమి విధియో దేవా
మైళ్ళ కొద్దీ నడచి వచ్చి నీ దరి చేరితిమి దేవా
క్షణమొక దర్శనమే చాలు మా కష్టాలు కరిగిపోవా
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వరా!

చరణం – 1

ఉచిత నడక మార్గమున సాగి అలసిన దేహముతో
గంటల తరబడి వేచియుండి గడిపితిమి ఆశతో
నీ రూపమును చూడగానే మరిచెదము బాధలన్నీ
కరుణ చూపి కాపాడవయ్యా కలియుగ దైవమా!

చరణం – 2

రాజకీయ ప్రభావములు పెరిగిన కాలమిది
ఆన్‌లైన్ మాయల మధ్య అలమటించు జనమిది
మాలాంటి సామాన్యులకు దర్శనమే దుర్లభమై
దయతో మార్గము చూపవయ్యా దివ్య వెంకటరమణా!

చరణం – 3

వయసు మీరి వచ్చిన వారికీ వేదన తెలిసినదే
చేతిలో ధనము లేనివారి గోడు వినబడునదే
నీ సేవకుల హృదయమందు సద్విచారము నింపి
సమదర్శన భావముతో సేవ చేయించవయ్యా!

చరణం – 4

అవకాశములు కలిగిన వారికి అందని వరములేవు
అవకాశము లేనివారికి దుర్భరమైన మార్గములు
ఈ వ్యత్యాసమును తొలగించి సమత్వ దీపమై వెలిగి
అందరిని ఆలింగనించు అపర కరుణాసాగరా!

ముగింపు

అంతా నీవేనని నమ్మి ఈ వినతి చెప్పుచున్నా
నా మాటలలో దోషముంటే నన్ను సరిదిద్దవయ్యా
భక్తుల హృదయ బాధలన్ని నీ పాదములకర్పించి
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత వేంకటేశ్వరా శరణం!

*****
.
తిరుమల

అనుభవమే అనుకరణయై
ఆదర్శమే మహాత్మీయతయై
ఆశలు ఎన్నున్నా ఆరాధ్యతయై
అస్తవ్యస్తమైన ఆధ్యాత్మిక జీవనమై
నన్ను నడిపించేది నీవే వేంకటేశ్వరా!

అమృతమని అనురాగమని
బంధమని బంధుత్వమని
బాధ్యతయని భాగ్యమని
భావభావ బంధమంతా నీదే
శ్రీ వేంకటేశ్వరా!

కథలన్నీ కనికరమై
కళలన్నీ కరుణా గమనమై
వలపులన్నీ విధి ఫలములై
వయసంతా ధర్మ జ్ఞాపకాలై
పంచభూతాలే తోడురై

మా హృదయంలో పరమాత్ముడవై
నిత్యం నిర్మల దర్శనమిస్తూ
మనసుకు మార్గమై
జీవితానికి సారమై
మాలోనే వెలుగుతున్నావా
వేంకటేశ్వరా!

అనుభవంలో నీవే
అనురాగంలో నీవే
బంధుత్వంలో నీవే
బాధ్యతలో నీవే
హృదయాంతరంలో నీవే
శ్రీనివాసా — వేంకటేశ్వరా

!భావసారం:
మన జీవితంలోని అనుభవాలు, ఆదర్శాలు, ఆశలు, బంధాలు, బాధ్యతలు—అన్నీ చివరకు భగవంతుని వైపే నడిపించే మార్గాలుగా మారాలి. కథల్లో కనికరం, కళల్లో కరుణ, వలపులో విధిఫలం, వయసులో ధర్మజ్ఞాపకం కనిపించినప్పుడు పంచభూతాలతో సహా మన హృదయంలోనే పరమాత్మ దర్శనం కలుగుతుంది. यही ఈ పద్యంలోని అంతరార్థం.
*****

తిరుమల

చీకటిలోనెవరూ చూడరని
తప్పు మీద తప్పు చేస్తూ సాగుతున్నా
అంతరాత్మ హెచ్చరిక వినక
మూర్ఖత్వముతో బ్రతుకు నడుపుతున్నా

నా వెనుక ఎవరు ఉన్నారో
నా కర్మలకు సాక్షులెవరో తెలియకున్నా
తెలిసీ తెలియనట్టుగా జీవించే
జీవులమే కదా వేంకటేశ్వరా!

సూర్యచంద్రుల సాక్షిగా
యమధర్మరాజు సాక్షిగా
కాలపురుషుని చూపులలో
నింగి, నీరు, నిప్పు, నేల, వాయువుల సాక్షిగా
మనిషి చేసే శుభాశుభ కర్మలన్నీ
నిలిచిపోవునని తెలియదా వేంకటేశ్వరా!

ఏమని చెప్పేది? ఏదని చెప్పేది?
తప్పు ఎవరిదో తేల్చలేకున్నా
ప్రకృతిదా? ప్రభువుదా?
వ్రా త రాసిన బ్రహ్మదా?
నా కర్మల ఫలమా? తెలియదయ్యా!

విధి అని తప్పించుకోనా?
ప్రకృతి అని నిందించనా?
ప్రభువు మీద భారం వేయనా?
నిజమేమిటో నీవే తెలుపవయ్యా!

తప్పును తెలుసుకునే జ్ఞానమివ్వు
తప్పిన దారిని సరిచేసే బుద్ధినివ్వు
నిజానిజాలను గ్రహించే చూపునివ్వు
నిన్ను వేడుకొనుటకే వచ్చామయ్యా
వేంకటేశ్వరా!

చీకటి వెలుగుల మధ్యనైనా
అంతరాత్మ దీపమై నీవుండవయ్యా
మా కర్మలకు మేమే బాధ్యులమని
తెలిసే జ్ఞానము ప్రసాదించవయ్యా
నమో నమో వేంకటేశాయ

!భావసారం:
ఎవరూ చూడరని అనుకున్నా మనిషి చేసే ప్రతి కర్మకు ప్రకృతి, కాలం, పంచభూతాలు, అంతరాత్మ సాక్షులే. తప్పు జరిగినప్పుడు దానిని విధిపైనో, ప్రకృతిపైనో, దేవునిపైనో నెట్టకుండా “నా కర్మకు నేనే బాధ్యుడిని” అని తెలుసుకునే జ్ఞానం కావాలని వేంకటేశ్వరుణ్ణి ప్రార్థించే తాత్త్విక గీతం ఇది.
*****

తిరుమల

పరిగెత్తే మనసు తనను తాను
ప్రశ్నించుకున్నా సమాధానము కనలేదు
కన్ను ఎందరినైనా చూడగలదు
తన కన్నును తాను చూడగలదా వేంకటేశ్వరా?

నీ హృదయంలో శ్రీదేవి భూదేవిని
చూడగలుగుతున్నాం భక్తితో
వారి హృదయాలలో దాగిన
తత్త్వభావాన్ని గ్రహించగలమా వేంకటేశ్వరా?

ఒక్కరినే తృప్తిపరచలేని మానవుణ్ణి నేను
ఇరువురినీ ఎలా తృప్తిపరుస్తున్నావయ్యా?
అయినా ఇద్దరినీ నీ హృదయంలోనే
అనురాగముతో ఉంచుకున్నావు కదయ్యా!

నా మనసు మాటను ఆలకించవయ్యా
నా లోపలున్న నిన్ను నాకు చూపవయ్యా
అందరి హృదయాలలో నీవున్నావంటే
శ్రీదేవి భూదేవి సమేతుడవైన నీవు
మాలో ఉన్నట్లే కదా వేంకటేశ్వరా!

బయట వెదికే చూపులకు
లోపల వెలిగే తత్త్వము తెలియదయ్యా
మనసును నిశ్చలపరచి చూసిన వేళ
నీవే కనిపించెదవు — నీవే వినిపించెదవు
నీవే అంతరాత్మవై నిలిచెదవు!

నమో నమో వేంకటేశాయ
నమో నమః!
శ్రీదేవి భూదేవి సమేత
శ్రీ శ్రీనివాసాయ నమో నమః!

భావసారం:
మనిషి ప్రపంచాన్ని చూడగలడు కానీ తనను తాను పూర్తిగా తెలుసుకోలేడు. కన్ను ఇతరులను చూసినట్లే మనసు కూడా అందరినీ పరిశీలిస్తుంది; కానీ తనలోని దైవతత్త్వాన్ని గుర్తించడం కష్టం. శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతుడైన వేంకటేశ్వరుడు వారిని తన హృదయంలో ఉంచుకున్నట్లే, ప్రతి జీవి హృదయంలోనూ అదే దైవతత్త్వం ఉన్నదనే అద్వైత భావన ఈ పద్యానికి అంతర్లీనమైన సందేశం.
*****

గణపతి నవరాత్రుల భజన పాట*
*రచన:-*
*మాడుగుల మురళీధరశర్మ*
                  ****
*(చక్కనయ్యా!చందమామ-మాదిరి)*
                    ****

*పల్లవి:-*
ఈ ఏకదంతా వేడగానే! వేగరావయ్యా!
భోగ భాగ్యములిచ్చి మమ్మూ! బ్రోవవేమయ్యా!
మా!స్వామి నీవయ్యా!!2!!

*చరణం-1*
ప్రమథ గణముల నాయకా! నిను!
ప్రస్తుతింతు వినాయకా!
విఘ్న నాశక! మాకు యెపుడూ! విఘ్నములు రానీకురా!2!
విజయ గణపతీ-విశ్వమంతా!2!
విస్తరించావా!మా!దిక్కు నీవేగా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*

*చరణం-2*
ఘనముగా నవరాత్రి పూజల గణపతీ గైకొమ్మురా!
లోకమంతా మోకరిల్లీ!
నీకు భజనలు సేయుగా!2!
శోక వినుతా! శుభప్రదాతా !2!
శాంతి గూర్చుమురా......
ప్రశాంతి నొసగుమురా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*

*చరణం-3*
కరుణతో *కాళేశ్వరములో*
కాంక్ష మీరగా యుంటివా!
అరుణ పుష్పములన్ని తెచ్చీ! అర్పణము గావింతురా!2!
అర్ధరహితుడా!-ఆర్తితీర్చి!2!
ఆదుకోవయ్యా ...‌‌మా!
అండనుండవయా!!
*!!ఏకదంతా వేడగానే!!*
******
ऊँ!
----
" సప్తపది..సూర్యనుతి..
--
సప్తవర్ణవారువమ్మెచలన యానమయ్యె నీకు
తప్త హాట కకిర ణాలు సుప్తివదలఁగా

తృప్తిఁదీరఁగాంచ మదికి ధృతిని చుఱుకుతనమునొసఁగు
దీప్తిబుద్ధిధైర్యభావ దృక్పథసరళిన్

ప్రాప్తధనఁపుక్షేమభాగ్యరాశిపొసగుతుష్టివరము
సుప్త లోక జీవ తతికి శోభనొసఁగుచున్

భాస్కర!కరుణించుమయ్య పాండితీవిభవమునీయ
యాస్కుఁడుమొదలైన ఋషుల యాగవిధులనన్

కశ్యపసుత! అంశుమంత! వశ్యభక్త! తీక్ష్ణతవిడు
వశ్య ఋఙ్నుతరవి! శుద్ధభావదాతృఁడా!

శాంతిదాంతి నిలయ! మాకు సౌఖ్యములను నొసఁగుమయ్య
కాంతిపుంజనికర! భువిని కావఁగోరెదన్

దండములను స్వీకరించు తపన! తాల్మితోడనీవె
అండనుండుమెపుడు నిరతయానశీలుఁడా!
----*****

కీర్తనలు

 తిరుమల 

కనీసం మూడు రోజులైనా ఉండనీ వయ్యా

తృణప్రాయమైన నా మనసు భావం వినవయ్యా

గణాలు పెరిగిన కొద్దీ గందరగోళమే తిరుమలయ్యా

ప్రాణమైన మనసులందరిలో నీ తత్వమేనయ్యా

గుణభావమెట్లున్నా దర్శన భావమే ముఖ్యమయ్యా

క్షణక్షణ మార్పులతో భక్తజన హృదయాలతో

ఓర్పులతో తనమన భేదము చూపని ప్రభువయ్యా

ఆణువణువున గోవిందా అని ఆర్తనాదమయ్యా

మునివరుల దర్శనం నాకు లేకున్నా

నీ భక్తజనుల మధ్య నిన్ను చూడగలిగేనయ్యా

వనసమూహాలలో

వన్యమృగాల మధ్యలో

లతల ఆనందాలలో

గిరి శిఖరాలపైన జనసమ్మేళనాలలో

అంతా నీదయే — మా ప్రాప్తియే

సహృదయ భావంతో నిన్నే వేడుకుంటున్నారయ్యా

అమృత హృదయంతో భక్తులను చూస్తున్నావయ్యా

నీ కరుణ చూపులు మాపై ప్రసరించవయ్యా

మా మనసుల గందరగోళమంతా తొలగించవయ్యా

నీ సన్నిధిలో మూడు రోజులైనా నిలిపి

నీ నామస్మరణలో మమ్ము ముంచవయ్యా

వేంకటేశ్వరా

!భావసారం:

తిరుమలలో జనసందోహం ఎంత పెరిగినా, భక్తుల హృదయాలలో మాత్రం వేంకటేశ్వరుడే ఉన్నాడని కవి భావిస్తున్నాడు. మునుల దర్శనం లభించకపోయినా, ప్రకృతిలోనూ, భక్తజనులలోనూ, గిరిశిఖరాలలోనూ స్వామి సాన్నిధ్యాన్ని అనుభవించాలని కోరుతున్నాడు. “కనీసం మూడు రోజులైనా నీ కొండపై ఉండి, నీ కరుణా దృష్టిలో నా మనసును నిలపాలి” అన్నదే ఈ గీతం యొక్క ప్రధాన ఆకాంక్ష.

****

తిరుమల 

నీవున్నావని నిన్నే కోరుచున్నా

నీ ఊహ ఏ తీరుగో నేనేమి ఎరుగనా

నా ఊయల బ్రతుకున నీవే మిన్నా

నన్ను నీ దారిలో నడిపించు వేంకటేశ్వరా

బావుటగా నన్నయినా ఉండమన్నా

చెవులు నిక్కబొడిచి నీ గానమే వినాలన్నా

అవునో కాదో తెలియని ప్రాణమిదన్నా

అయినా నీ పాదములే ఆశ్రయమన్నా

భావభవమేదో తెలుపగలుగుచున్నా

అవసరమెంతో నీకు చెప్పలేకున్నా

వివరణలు నీవే చెప్తావని నమ్ముకున్నా

సవరణలతో సాగిన జీవితం నాదన్నా

అవహేళనల మధ్య నలిగిపోతున్నా

నావిధ పూజలతో నిన్నే వేడుకుంటున్నా

వివిధ వంకలు ఇక వలదయ్యా

విమల హృదయముతో నన్ను దయచేయి వేంకటేశ్వరా

!భావం:

“నీవున్నావనే నమ్మకంతో నిన్నే కోరుతున్నాను. నా జీవితానికి దారి నాకు తెలియకపోయినా, నీవే నడిపిస్తావని విశ్వసిస్తున్నాను. నా జీవితంలో జరిగిన తప్పులను సరిదిద్ది, అవహేళనలు ఎదురైనా మనసు కుంగిపోకుండా, నీ పాదసేవలో నన్ను నిలబెట్టు” —

*****

తిరుమల 

నేతగ నేను నిన్ను ఎన్ను కొ నగా 

జాతిని గాంచగల్గు ఫలిత ముగా 

 గీత భవముగా చర్మము నిలుపగ 

 ఖ్యాతి గోరను నేను వేం కటేశ్వరా 

శ్వేతపత్రము నాదు భక్తిగా 

వాతలెన్నిపడినా నిన్ను నిన్నుగా 

చేత నైనసేవల భవముగా

జీతము కోరని జీవనముగా 

కతలు చెప్పుతూ నిన్ను కొల్చేద వేంకటేశ్వరా 

ఈతలంపు మది చిందులేయగా 

నీతపము తప్పు త్రోవ పడకుండగా 

సతము మనసు నదుపుగా చేర్చు వేంకటేశ్వరా 

రాత లన్ని నీదయ కరుణగా 

జతలు జతలు గా వేడుకగా 

వెతలు లేని నిత్య భజనలుగా 

పతనము కాని తనము నీదే వేంకటేశ్వరా

******

తిరుమల 

ఎన్నుకొనగ నిన్నే నాథా

జన్మఫలము నీ దయగ గాకా

గీతభావమై గుండె నిలుపగా

ఖ్యాతి కోరను వేంకటేశ్వరా!

భక్తి శ్వేతపత్రమై నిలువగా

బాధలెన్నైనా నిన్నే నమ్మగా

చేతనైన సేవలే పూజలుగా

జీతము కోరని జీవనముగా

కథలు చెప్పుచు నిన్ను కొలిచెద వేంకటేశ్వరా!

మనసులో తలపులు చిందులాడగా

తపనలన్నియు నీ దారిలో సాగగా

తప్పు త్రోవకు మనసు జారకగా

సతతము నన్ను నడిపించు వేంకటేశ్వరా!

రాతలన్నియు నీ దయగా మారగా

జతలు జతలుగా వేడుకలవగా

వెతలులేని నిత్య భజనలుగా

పతనమెరుగని పథమై నిలువగా

నా తనమంతయు నీదే వేంకటేశ్వరా!

భావసారం:

“నిన్నే ఎన్నుకున్నాను; నీ సేవే నా జీవితానికి ఫలితం. పేరు, ప్రతిష్ఠ, ప్రతిఫలం కోరను. ఎన్ని బాధలు వచ్చినా నీపై నమ్మకం విడువను. నా మనసు తప్పుదారిలో పడకుండా నడిపించి, నా జీవితంలోని ప్రతి రాతను నీ కరుణగా మార్చి, చివరకు నా జీవితం అంతా నీదిగా అర్పించుకోవాలి” —

****

తిరుమల 

పల్లవి

తత్వ గమన గమ్యము నీవే వేంకటేశ్వరా

త్యాగ భవ ఫలదాత నీవే వేంకటేశ్వరా॥

చరణం – 1

అరయుచు సృష్టి సుధర్మము

ఆచరించు జీవన సారము

చరణము పట్టిన భక్తులకు

చెలిమియు శుభములు చేకూరున్॥

తరుణము తప్పిదము జరిగినా

తలచిన నీ నామ స్మరణా

వరుసగా శుభఫల మిచ్చెడి

వాత్సల్యమూర్తివి వేంకటేశ్వరా॥

చరణం – 2

నెమ్మదినిచ్చెడి నీ దయయే

నిలిచెడి సకల విద్యయే

సమ్మతి సభభావముతో

సాగెడి సత్పథ మిదియే॥

నమ్మక హృదయ భవముతో

నిన్నే చేరిన జనులతో

రమ్మని పిలిచి రక్షించెడి

రక్షకుడవు వేంకటేశ్వరా॥

చరణం – 3

తత్వ మనసుగా నాదమువై

తరగని జ్ఞాన ప్రభామువై

వేద గమన దాహములకు

వెలుగై నిలిచెడి దేవుడవై॥

తత్వ నిజ విజయమంతయు

నీ దరి చేరుటయే సత్యము

తత్వ సమయ ఫలమిచ్చెడి

త్యాగమూర్తివి వేంకటేశ్వరా॥

ముగింపు

ధర్మము నీవే దైవము నీవే

దారియు నీవే గమ్యము నీవే

కలియుగ జనుల కాపాడువాడా

కరుణాసాగర వేంకటేశ్వరా॥

అరయుచు సృష్టి సు ధర్మము 

చరణము పట్టగ దళచితి చెలిమియు గానున్ 

తరుణము తప్పిదము జరుగ 

వరుస మది శుభము నినుగన వాంచల తీరున్ 

నెమ్మిగనుండితి నీదయ 

సమ్మక కళవిద్యలగను  సభభావముతో 

నమ్మక హృదయ భవముగా 

రమ్మున్నయెడల జనులకు రక్షణయుండున్

తత్వ మనసుగా నాదము 

తత్వ గమన గమ్యవేద దాహము తీరున్ 

తత్వ నిజ విజయము నీదరి 

తత్వ సమయము ఫలమౌను త్యాగ భవముగన్ వేంకటేశ్వరా 

భావం 

సృష్టి ధర్మాన్ని గ్రహిస్తూ, భగవంతుని చరణాలను ఆశ్రయించినవారికి సత్సంగం, స్నేహం, శుభఫలితాలు లభిస్తాయి. మానవ జీవితంలో తప్పిదాలు సహజమే అయినా, వాటిని సరిదిద్దుకుంటూ దైవమార్గంలో నడిస్తే కోరికలు సార్థకమవుతాయి.

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కృపతో మనసుకు ప్రశాంతత, జీవితానికి సద్విద్య, సమాజానికి సత్సభా భావన కలుగుతాయి. హృదయంలో నమ్మకాన్ని నిలుపుకొని ఆయనను ఆశ్రయించిన వారికి రక్షణ, ధైర్యం, మార్గదర్శనం లభిస్తాయి.

తత్త్వజ్ఞానం కోసం తపించే మనసుకు భగవంతుడే పరమ గమ్యం. వేదాంత సారాన్ని గ్రహించాలనే ఆధ్యాత్మిక దాహం ఆయన సన్నిధిలో తీరుతుంది. నిజమైన విజయం సంపదలో కాదు, త్యాగంలోనూ ధర్మంలోనూ ఉందని బోధిస్తూ, సమయానుకూలంగా ఫలితాన్ని ప్రసాదించేది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కరుణే.సంక్షిప్త సందేశం:

నమ్మకం, ధర్మం, తత్త్వజ్ఞానం, త్యాగభావం కలిసినచో జీవితం సార్థకమవుతుంది; ఆ మార్గానికి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే రక్షకుడు, మార్గదర్శి.

****

తిరుమల 

పల్లవి

ఎందరో మహానుభావులు నిన్ను కీర్తించిరి

ఎందరో భక్తులు నీ దరి చేరిరి

ఏ దారి వచ్చినా నీ సన్నిధియే గమ్యము

వేంకటేశ్వరా! నీ దయే మా భాగ్యము॥

చరణం – 1

కాలమేదైనా కరుణ నీదయ్యా

గమ్యమేదైనా గతి నీవయ్యా

నీ దరి వచ్చిన వారిలో నేనొక నల్లపూసనయ్యా

అంతా నిన్ను నమ్మి వచ్చిన వారమయ్యా వేంకటేశ్వరా॥

చరణం – 2

కోటాను కోట్ల జన సముద్రము

కొండపై పొంగు భక్తి సంద్రము

ఆగని అన్నదాన అమృత ప్రవాహము

అలసిన హృదయాలకు ఆనంద నిలయము॥

చరణం – 3

మొక్కుల హుండీ మనసుల సమర్పణ

పరమార్థ భావాల పవిత్ర సంకల్పం

కన్నీటి ప్రార్థనల కరుణా రూపము

కలియుగ దైవమా! నీవే శరణము॥

చరణం – 4

ఆశాజనకమై ఆదరించువాడా

ఆరోగ్య దాయకుడై కాపాడువాడా

ఆపద బాంధవుడై అండగా నిలిచే

అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ నాయకా వేంకటేశ్వరా॥

తిరుమల 

వింటున్నామా? అంటున్నామా?

విన్న మాటను నడుస్తున్నామా?

సద్భావముతో సాగుతున్నామా?

సత్యమార్గము చేరుతున్నామా?

సముద్ర హోరు దాటిన తర్వాత

సముద్ర సౌందర్య దర్శనమయ్యే,

జన సముద్రము దాటిన తర్వాత

శ్రీనివాసుని కరుణ లభించే.

దగ్గరగా నిలిచినంత మాత్రాన

దైవసన్నిధి దక్కదయ్యా,

హృదయములో భక్తి నిండితే

పరమపదమే చేరునయ్యా.

మిణుగురు పురుగులవలె జనుల కాంతులు,

గగనసీమ వెన్నెలలవలె వెలుగు కాంతులు,

దేవదేవుని బంగారు గోపుర కాంతులు,

భక్తబృంద విన్యాస దివ్య శోభలు,

వెలుగుల నడుమ దివ్య దర్శనమిచ్చే

వేంకటేశ్వరా! నీ మహిమే అద్భుతము.

భావం 

మనము వినేది, చెప్పేది, ఆచరించేది ఒకటేనా అని ప్రతి మనిషి తనను తాను ప్రశ్నించుకోవాలి. సద్భావనతో జీవించడం నిజమైన ఆధ్యాత్మికత. సముద్రాన్ని చూడాలంటే ముందుగా దాని అలల హోరును దాటాలి; అలాగే తిరుమలలో పరమాత్మ దర్శనం పొందాలంటే ముందుగా భక్తజన సముద్రాన్ని చూడాలి. ఆ జనసందోహం కూడా పరమాత్ముని లీలలో భాగమే. భగవంతునికి దగ్గరగా ఉండటం అంటే కేవలం శారీరక సమీపం కాదు; ఆయన తత్త్వాన్ని గ్రహించి, భక్తి మార్గంలో నడిచి, పరమపదానికి అర్హత పొందడమే అసలు అర్థం.

జనసందోహం, విద్యుద్దీపాల కాంతులు, వెన్నెల వెలుగులు, బంగారు గోపుర శోభ—all కలసి తిరుమలలో ఒక దివ్య వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి. ఆ వెలుగులన్నిటి మధ్య భక్తునికి లభించే వేంకటేశ్వర దర్శనమే పరమానందం.

*****

తిరుమల 

పాప పుణ్యములు తెలియవు

మంచి చెడుల తేడా తెలియవు

సుఖదుఃఖములెన్నో తెలిసిన నన్ను అంటవు

ఏమని చెప్పేది? ఏదని చెప్పేది?

తప్పొప్పుల జీవన తీరు నీకే తెలుసు వేంకటేశ్వరా॥

తప్పుకీ అవమానానికీ తేడా తెలియదు

స్వార్థ నిస్వార్థముల సారము గ్రహించలేను

లోకపు మాటలన్నీ లోతుగా కొలవలేను

నా మనసు తెలిసినవాడవు నీవే వేంకటేశ్వరా॥

గడ్డిపోచంత విలువైనా గర్వించలేను

రాజ్యమేలు పెద్ద పనులైనా చేయలేను

నాకున్న చిన్న చేతులతో నావంతు చేస్తున్నాను

ప్రేమతోనే నా వంతు సేవను అర్పిస్తున్నాను

అది చాలునని దయచేసి ఆదరించు వేంకటేశ్వరా॥

మూర్ఖుడని ఎవరన్నా మౌనమే నా జవాబు

తప్పుడని ఎవరన్నా సహనమే నా బలము

మనసులోని మాటలన్నీ నీ ముందే చెప్పుకొందును

మౌనమనే ఆయుధమున ఆత్మగా నీవే దిక్కు వేంకటేశ్వరా॥

నేను చేసిన తప్పులెన్నో నీవే ఎరుగుదువు

నేను దాచిన కన్నీటిని నీవే చూచితివి

లోకమంత తీర్పిచ్చినా నీ తీర్పే నాకు చాలు

నా అంతరాత్మకు ఆధారమై నిలిచేది నీవే వేంకటేశ్వరా॥

పాపమో పుణ్యమో నాకు తెలియకపోయినా

మంచిదో చెడ్డదో పూర్తిగా తెలియకపోయినా

నీ నామమొక్కటే నిత్యము నమ్మి నడచెదను

నీ పాదసేవలోనే నా జీవితం అర్పించెదను

నన్ను నడిపించు దయామయా శ్రీ వేంకటేశ్వరా॥

*****

కీర్తనలు

 తిరుమల 

పాప పుణ్యములు తెలియవు

మంచి చెడుల తేడా తెలియవు

సుఖదుఃఖములెన్నో తెలిసిన నన్ను అంటవు

ఏమని చెప్పేది? ఏదని చెప్పేది?

తప్పొప్పుల జీవన తీరు నీకే తెలుసు వేంకటేశ్వరా॥

తప్పుకీ అవమానానికీ తేడా తెలియదు

స్వార్థ నిస్వార్థముల సారము గ్రహించలేను

లోకపు మాటలన్నీ లోతుగా కొలవలేను

నా మనసు తెలిసినవాడవు నీవే వేంకటేశ్వరా॥

గడ్డిపోచంత విలువైనా గర్వించలేను

రాజ్యమేలు పెద్ద పనులైనా చేయలేను

నాకున్న చిన్న చేతులతో నావంతు చేస్తున్నాను

ప్రేమతోనే నా వంతు సేవను అర్పిస్తున్నాను

అది చాలునని దయచేసి ఆదరించు వేంకటేశ్వరా॥

మూర్ఖుడని ఎవరన్నా మౌనమే నా జవాబు

తప్పుడని ఎవరన్నా సహనమే నా బలము

మనసులోని మాటలన్నీ నీ ముందే చెప్పుకొందును

మౌనమనే ఆయుధమున ఆత్మగా నీవే దిక్కు వేంకటేశ్వరా॥

నేను చేసిన తప్పులెన్నో నీవే ఎరుగుదువు

నేను దాచిన కన్నీటిని నీవే చూచితివి

లోకమంత తీర్పిచ్చినా నీ తీర్పే నాకు చాలు

నా అంతరాత్మకు ఆధారమై నిలిచేది నీవే వేంకటేశ్వరా॥

పాపమో పుణ్యమో నాకు తెలియకపోయినా

మంచిదో చెడ్డదో పూర్తిగా తెలియకపోయినా

నీ నామమొక్కటే నిత్యము నమ్మి నడచెదను

నీ పాదసేవలోనే నా జీవితం అర్పించెదను

నన్ను నడిపించు దయామయా శ్రీ వేంకటేశ్వరా॥

నేను నీవాడను – నీవు నా వాడవు” 

అనే శరణాగతి 

నేను నీవాడను నిన్ను వీడను

నీవు నా వాడవు నన్ను వీడకు

నేను నీవే నీవు నాలో ఉన్నావులే

అక్షరంబుగా నా మదిలో నీవే వేంకటేశ్వరా॥

ఎవరో మోసం చేశారని నిన్నేమనను

అవమానించారని ఏమాత్రం విచారించను

ఎవరో వదిలేశారని నిన్ను వదలను

జీవన రాగము తారుమారైన నీవే దిక్కు వేంకటేశ్వరా॥

నా భవిష్యత్తు అంతా నీదయ్యా

వర్తమానమందు నీ ఇష్టముగా నడిపించవయ్యా

అర్థము పరమార్థము అంతా నీదయ్యా

సర్వార్థకామ్యతా భావము నీదే వేంకటేశ్వరా॥

ఎన్ని సార్లు చెప్పినా నా మది ఇంతేనయ్యా

మనుషులను మార్చుట నీ దయ మూలమయ్యా

కాలజ్ఞాన కర్మల తీరు అంతా నీదయ్యా

కారణ జన్మలకు కర్తవు నీవే వేంకటేశ్వరా॥

కష్టసుఖములన్ని కలగలసి వచ్చునయ్యా

ఇష్టానిష్టములు విధి వెంట నడచునయ్యా

నిష్ఠతో నీ నామము జపించుచుండగా

దుష్ట చింతలన్ని తొలగింపవే వేంకటేశ్వరా॥

శాంతియే మా సంపదగా చేకూర్చవయ్యా

సహనమే మా జీవితమున సారమవ్వయ్యా

భక్తి మార్గమున నడిపించు దయాసాగరా

మాకు దేవుడవు నీవే శ్రీ వేంకటేశ్వరా॥

*****

శరణాగతి–వేదన–భక్తి  గేయరూపం

తిరుమల 

అలల తీరు కోపమొచ్చి తగ్గునయ్యా

కలల తీరు జీవనమున మలుపునయ్యా

వలకు చిక్కి విధి వ్రాతను గెలువలేక

తలపు తెలుపు మది మాయలు నీవే వేంకటేశ్వరా॥

పల్లవి

ఏడుకొండలందు వెలసిన వేంకటేశా! నీవే దిక్కు

వీడనెపుడు నీ స్మరణమే నాకు హక్కు

మాడమాడలందు తిరుగు మాధవా! నీవే దక్కు

వీడనయ్య నీ పదమే తోడుగోరు వేంకటేశ్వరా॥

ఈడు జరుగుచున్న కోర్కెలెన్నో పెరుగుచుండె

ఏమి కటకట బ్రతుకిది వేంకటేశ్వరా

నేడు భారమై నియతి నన్ను నెట్టుచుండె

ఏలుకొమ్ము దయతోడ వేంకటేశ్వరా॥

ఆడి తప్ప మతికి మరి గతియేదీ లేదయ్యా

ఏడు జన్మలైన నీడ నీవే దేవా

ఏమియో కథలైన ఎడబాటు దారులైన

ఏలుకొమ్ము నిరతము వేంకటేశ్వరా॥

దాడి చేయు వేదనలే ముసిరె నా మనసున

వాడిపోయె ఆశలన్ని వానలేని చేనులా

ఊడిగములు చేసెదనయ్య యోగదేశికా

ఆడుకొనుము నన్ను నీవు వేంకటేశ్వరా॥

నాది యేమి లేదని నమ్మి వచ్చితిని

నీది యంతయని భావించి నిలిచితిని

చేదు తీపి ఫలితములు నీకే అర్పితిని

నీ చరణములే శరణు వేంకటేశ్వరా॥

కన్నీటి పూజలతో కడగుచున్న హృదయము

పున్నమి వెలుగువంటి కరుణ కోరుచున్నది

అన్నివేళలా నన్ను ఆదుకొనుము స్వామీ

అంతరంగ నివాస వేంకటేశ్వరాయి

*****

 కాలతత్త్వం, శరణాగతి భావం

తిరుమల 

దుఃఖము లేని లోకమేది

సుఖము గాంచని విలువయేది

నఖశిఖ పర్యంత రోగరహిత దేహమేది

ఆనందామృతమందించే శ్రీ వేంకటేశ్వరా॥

ఏది నాదనెడి భావములేని వాడ్ని

నమ్మకమ్ముతో నడిచే దీనుడ్ని

యుగయుగములు నిన్నే తలచే వాడ్ని

కనులతో సత్యము గనలేని వాడ్ని

కాలధర్మములో మంచి తెలియని వాడ్ని

బ్రతుకునందు నీ బానిసను వేంకటేశ్వరా॥

ఉదయ సాయంత్రము రాత్రియై

ఆయుష్యమును హరించు కాలమై

సూర్యచంద్ర స్వరూపుడవు నీవే

నిన్ను తలచిన క్షణమే నిజమైన ఆయుష్యే

నన్ను నేనుగా అర్పించుటే నా ఆయుష్యే

దేహము భగవత్సేవకై దయచేయు వేంకటేశ్వరా॥

కష్టసుఖముల కలబోతలో

కరుణ చూపే కల్పవృక్షమా

జననమరణ మార్గమందు

జగతి దాటించు దయాసాగరా

నీ నామమే నా శ్వాసగాను

నీ పాదమే శరణు వేంకటేశ్వరా॥॥

 శ్రీ వేంకటేశాయ నమః ॥

భావసారం:

దుఃఖం లేని జీవితం లేదని, సుఖం విలువ కూడా కష్టాల ద్వారా తెలుస్తుందని కవి గ్రహిస్తున్నాడు. శరీరం రోగరహితం కాదని, నిజమైన ఆనందామృతాన్ని ప్రసాదించగలవాడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే అని ప్రార్థిస్తున్నాడు.

తనకు స్వంతమని చెప్పుకునే దేదీ లేదని, నమ్మకంతో జీవిస్తూ నిత్యం భగవంతుని తలచేవాడినని చెబుతున్నాడు. అయినప్పటికీ సత్యాన్నిk సంపూర్ణంగా గ్రహించలేక, కాలధర్మంలో మంచి–చెడులను తెలుసుకోలేని సాధారణ మానవుడినని అంగీకరిస్తూ, తాను వేంకటేశ్వరుని దాసుడినని శరణాగతి వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.

ఉదయం, సాయంత్రం, రాత్రి అనే కాలచక్రం ద్వారా ఆయుష్షును హరించే సూర్యచంద్రుల రూపమూ నీవేనని, అయితే నిన్ను స్మరించే క్షణాలే నిజమైన ఆయుష్షని భావిస్తున్నాడు. తన జీవితం, శరీరం, శ్వాస అన్నిటినీ భగవత్సేవకే అంకితం చేస్తూ, దేహమే సేవాసాధనమని వేంకటేశ్వరుని సన్నిధిలో సమర్పిస్తున్నాడు.

****

తిరుమల 

పల్లవి

విద్య నేర్పు గురువు నీవు

వేల్పు కన్న ఘనుడవైనావు

ముద్దు చేసి చెప్పిన మొదటి పదము నీవుయే

సిరులు తాండవించ లేని తనము దేవా

కోటి దండాలు గురువని పూజించినాను

వేంకటేశ్వరా... వేంకటేశ్వరా...

చరణం – 1

చిక్కులెదురైనా చింతపడక నిన్ను చేరా

చిత్తబలిమితో చిక్కులన్నీ చింత వీడా

కలుగు శాంతి జీవి కనుచు కర్మ తీరా

మాటల చెలిమితో చెప్పెదా మనసు

వేంకటేశ్వరా... వేంకటేశ్వరా...

చరణం – 2

పద్యం నేర్పు గురువు నీవయ్యా

గద్య భావమది విషయము చెప్పగలనయ్యా

మిథ్యా బ్రతుకుగా నేను ఉన్నా నిన్ను వేడుచున్నా

ఎవ్వరి కంటనీరు రానీయక కాపాడవయ్యా

వేంకటేశ్వరా... వేంకటేశ్వరా...

ముగింపు

తప్పులు ఎన్నున్నా తండ్రివై క్షమించవయ్యా

తడబడే అడుగులకు దారివై నిలువవయ్యా

నీ చరణ సేవలో నా జన్మ సార్థకమయ్యేలా

కరుణ చూపవయ్యా శ్రీ వేంకటేశ్వరా!

****+

శీర్షిక:

“కపటములేని మనసు నుంచు వేంకటేశ్వరా”

తిరుమల 

జ్ఞానము విజ్ఞానము తెలియనివాడ్ని 

ధ్యానము తీరు బ్రతికేవాడ్ని 

ధర్మంమ్ముకొరకు నిలిచేవాడ్ని 

సత్య వాక్కుగా బ్రతకాలనీ నీ కారణా కటాక్షాలకు ఈ జన్మ చాలు వేంకటేశ్వరా 

పొగ నడుమ వేడిది అగుచు 

ధగధగ రుపు వేంకటేశ్వరుని తిరుమల స్వర్గమనుచు 

ఆశక్తే సర్వలోకాల రక్షణ యనుచు 

మ్రాక్కిన వారికి మొక్కులు దీర్చ శ్రీ వేంకటేశ్వరా 

సత్య ధామమని యండ్రు 

పరమహోమమనిచుండ్రు 

ప్రకృతి ప్రశాంత ధామ మండ్రు 

వేదమంత్ర శక్తియున్న వాసమండ్రు 

మంత్రపుష్ప మూల ఆర్య అండ్రు 

కాలతీరు జన రక్షగా నడ్రు 

కపటములేని మనసు నుంచు వేంకటేశ్వరా 

శుబ్రతల మధ్య సిద్ధిని కోరె దా 

యోగిని కాను నిరతము భక్తి చేరెదా 

యత్నము మాత్రమే అంతా నీదయ తీరుగా 

ఈశరీరం నీసృష్టి నీఇష్ట ప్రకారమే వేంకటేశ్వరా 

భావసారం – తిరుమల (06)

ఈ గేయంలో భక్తుని వినయం, ధర్మనిష్ఠ, సత్యజీవనం, తిరుమల మహిమ, సంపూర్ణ శరణాగతి ఎంతో హృద్యంగా ప్రతిఫలించాయి.

భక్తుడు తనను తాను జ్ఞానవంతుడనిగానీ, విజ్ఞానసంపన్నుడనిగానీ భావించడు. ధ్యానం ఎంతగా వచ్చునో అంతగా జీవిస్తూ, ధర్మం కోసం నిలబడే సాధారణ భక్తుడినని చెబుతున్నాడు. సత్యవాక్కుతో జీవించాలని కోరుకుంటూ, వేంకటేశ్వరుని కరుణాకటాక్షాలే తన జీవితానికి పరమసంపద అని భావిస్తున్నాడు.

తిరుమల కొండలను భక్తుడు స్వర్గసీమగా దర్శిస్తున్నాడు. పొగమంచు మధ్య ప్రకాశించే శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మహిమను స్మరిస్తూ, సమస్త లోకాల రక్షణకై నిలిచిన దివ్యశక్తిగా వర్ణిస్తున్నాడు. భక్తితో మొక్కిన వారి కోరికలను తీర్చే దయామయుడని కీర్తిస్తున్నాడు.

తిరుమల సత్యధామం, యజ్ఞహోమ ఫలభూమి, ప్రకృతి ప్రశాంత నిలయం, వేదమంత్రాల శక్తి నిండిన పుణ్యక్షేత్రమని భావిస్తున్నాడు. మంత్రపుష్పాల సుగంధం, వేదఘోషల పవిత్రత, జనరక్షణ కోసం నిలిచిన దైవకృప అక్కడ సాక్షాత్కారమవుతుందని చెబుతున్నాడు. అందుకే తనకు కపటరహితమైన మనస్సును ప్రసాదించమని వేడుకుంటున్నాడు.

చివరగా, తాను యోగి కానప్పటికీ భక్తిమార్గంలో నడవాలనుకుంటున్నాడు. తన ప్రయత్నం మాత్రమే తనదని, ఫలితమంతా స్వామి కృపేనని అంగీకరిస్తున్నాడు. ఈ శరీరం కూడా భగవంతుని సృష్టే కాబట్టి, తన జీవితం అంతా ఆయన సంకల్పానుసారమే సాగాలని సంపూర్ణ శరణాగతితో ప్రార్థిస్తున్నాడు.

****

 

[09/09, 06:55] Mallapragada Ramakrishna: పల్లవి

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే

రక్తమొక్కటే... రమ్యత మొక్కటే

దేశమనే తల్లి ఒడిలో పిల్లలంతా ఒక్కటే

జైహింద్ పలికే భారత హృదయం ఒక్కటే॥

చరణం – 1

నేను ముస్లిం అయితే ఏమిటి? నువ్వు హిందువైతే ఏమిటి?

ఆకలి వచ్చిన వేళలో అన్నమొక్కటే కదా!

గుడి ముందు బిచ్చగాడు, మసీదు ముందు ఫకీరు

మనిషి కన్నీటి వెనుక బాధమొక్కటే కదా!

పల్లవి

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే...

చరణం – 2

నువ్వు వ్రతము చేస్తావు, నేను రోజా పాటిస్తాను

కష్టపడి సంపాదించే శ్రమమొక్కటే కదా!

సంస్కృత మంత్రాలైనా, అరబ్బీ సూరాలైనా

పిల్లల భవిష్యత్తుపై కలలొక్కటే కదా!

పల్లవి

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే...

చరణం – 3

గుంతల రహదారులపై నువ్వు గుడికి వెళ్తావు

అదే దారిలో నేను మసీదుకు చేరుతాను

ధరల భారం చూసి ఇద్దరం దిగులుపడతాము

బతుకుబండి లాగేది ఆశమొక్కటే కదా!

పల్లవి

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే...

చరణం – 4

నది కలుషితమైతే ఇద్దరం బాధపడతాము

గాలి కల్మషమైతే ఇద్దరం ముక్కు మూసుకుంటాము

చెమట చుక్కలు జారక ఫలితమేది రాదని

జీవిత పాఠమంతా మనకొక్కటే కదా!

పల్లవి

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే...

చరణం – 5

నువ్వు అమెరికా వెళ్లినా, నేను అరబ్బు దేశం చేరినా

మట్టివాసన పిలిచేది భారతమే కదా!

రాజకీయ గోడలన్ని మనసుల మధ్య కట్టినా

సోదరత్వ గీతమే శాశ్వతమై నిలుస్తుంది కదా!

ముగింపు

హిందూ ముస్లిం భాయి భాయి – ప్రేమ జెండా ఎగరాలి

భారతమాత బిడ్డలమై చేతులు కలపాలి

రక్తమొక్కటే... రమ్యత మొక్కటే...

రాజ్య కుటుంబానికి సేవ ఒక్కటే...

అంతా ఒక్కటే... మనమంతా ఒక్కటే॥

[09/09, 12:13] Mallapragada Ramakrishna: పల్లవి

వేంకటేశ్వరా! నీవే చెప్పవేనా?

బలుకుల భావము బోధించవేనా?

మనసున మాటల మర్మమేమిటో

మాధవా! నీవే వివరించవేనా?

చరణం – 1

ఎవరెవరు ఎక్కడెక్కడ యేల బలుకుదురో స్వామీ?

వివరమనునది తెలుపు విద్య ఎట్ల వెలుగునో స్వామీ?

నవవిధ కళల నవ్యరూప మహిమ యేమిటో స్వామీ?

భవిత బంధముల గూఢార్థము భక్తికి చెప్పవే స్వామీ?

చరణం – 2

చిన్నచిన్న చిత్తబలుకు చిత్రమేమిటి స్వామీ?

పెద్దపెద్ద గీతరూప మెరుపు యేమిటి స్వామీ?

మంచి నెంచి మంత్రబలుకు మనసు దారియేనా?

వచ్చి పోవు వలపు మాటలు మాయల ఆటయేనా?

చరణం – 3

మెల్లమెల్ల నృత్యగతులు మేలు బోధించునా స్వామీ?

చున్నచిన్న సంగీతసూత్ర సత్యమేమిటి స్వామీ?

అంచలంచల విధియాటను ఎట్లు గ్రహింతుము స్వామీ?

పట్టు విడుపుల పాఠమందు పరమ తత్త్వమేమి స్వామీ?

చరణం – 4

అడిగి అడిగి ఆశ పెరుగునది ఎందుకో స్వామీ?

చూసి చూసి చిత్తసూత్రం చిక్కునది ఎందుకో స్వామీ?

అలసి అలసి అలక పుడునది ఏ మాయో స్వామీ?

వలచి వలచి శాంతి కలుగునది నీ దయేనో స్వామీ?

చరణం – 5

ఏడ్చి ఏడ్చిన కన్నీటి భాష యేమి చెప్పునో స్వామీ?

నవ్వి నవ్విన పళ్ల వెలుగు నిజమా కాదా స్వామీ?

వెతికి వెతికి చూపు పొందు విద్య యేదో స్వామీ?

అవ్వ బువ్వ జువ్వల జీవన గమ్యమేమిటి స్వామీ?

ముగింపు

ప్రశ్నలన్ని నీవే స్వామీ, జవాబులన్ని నీవే

బలుకులన్ని నీవే స్వామీ, భావములన్ని నీవే

చిత్తమందు వెలుగు నీవే, చింత తొలగించు నీవే

శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నీవే శరణు, నీవే గతి స్వామీ ॥

ఈ గీతాన్ని భజన శైలిలో పాడితే ప్రతి చరణం తర్వాత "వేంకటేశ్వరా! నీవే చెప్పవేనా?" అనే పల్లవిని పునరావృతం చేయవచ్చు.

***

పల్లవి

సర్వ జగముల యందును సరయు నేత్ర వేంకటేశ్వరా

సర్పశయ్యపై శయనించు నేత్ర వేంకటేశ్వరా

నిత్య భక్తులకు వరములిచ్చు నేత్ర వేంకటేశ్వరా

కరుణ జూపు స్వభావము కలుగ నేత్ర వేంకటేశ్వరా ॥

చరణం – 1

లోక మనస్సగు నీ దయ శ్రీకర శుభకర సహాయా

శ్రీపరనిధివై నిలిచిన దివ్య కరుణామయా

ఆకలి దప్పిక తీర్చుచు ఆర్తుల బ్రోచు దయాసాగరా

మీకథలన్నియు మేలగు మార్గము చూపు నేత్రా ॥

చరణం – 2

పుడమిన నల్లని తెల్లని పగలు రాత్రుల చక్రములో

తడి పొడి జీవన గమనము కాలగతుల విహారములో

కడలివలె కథలు ఎన్నో కదలుచు నుండగా లోకములో

కాలపు నేత్రమై కాచెడి కరుణామూర్తి నేత్రా ॥

చరణం – 3

భూలోకంబున జనులకు నీలాభ్రశరీర మహిమతో

నిరుపమరీతిన ప్రేమను నిత్యము పంచు దయతో

మేలిడు విజయమార్గమున మానవుని నడిపించుచు

శ్రీనివాస ప్రభో నీవే శరణ్యుడవు నేత్రా ॥

చరణం – 4

కొత్త రుచిని కనులుగనే చిత్త విధానము మారునయ్యా

చింతల చీకటి తొలగించి చైతన్య దీపము వెలిగించయ్యా

మత్తు మహిమల మాయలన్ని మనసునుండి తొలగించయ్యా

విత్తు వలె మొలిచే విద్యా బుద్ధులు ప్రసాదించు నేత్రా ॥

ముగింపు

సర్వ జగముల యందును సరయు నేత్ర వేంకటేశ్వరా

భక్త హృదయ నివాసుడవు నేత్ర వేంకటేశ్వరా

కరుణ కటాక్షమున జూచి కాపాడు వేంకటేశ్వరా

శరణు శరణు శ్రీనేత్ర వేంకటేశ్వరా ॥

ఈ గేయాన్ని భజన శైలిలో పాడాలంటే ప్రతి చరణం తర్వాత "సర్వ జగముల యందును సరయు నేత్ర వేంకటేశ్వరా..." అనే పల్లవిని పునరావృతం చేస్తే మరింత మాధుర్యం వస్తుంది.

*****

పల్లవి

నమో వేంకటేశాయ నమో నమః

సప్తగిరి శ్రీనివాస నమో నమః

కలియుగ దైవమా కరుణామయా

నీ చరణమే మాకు శరణమయ్యా॥

చరణం – 1

సప్తగిరి శిఖరాన వెలసిన దేవా

గుప్తనిధుల పంచేటి గోవింద దేవా

ప్రాప్తమగు గుణముల పాఠము నీవే

సుప్తమనసు మేల్కొల్పు సూత్రము నీవే॥

చరణం – 2

ఆప్తమిత్రుని తీరుగా ఆద్యుడవయ్యా

తప్తహృదయ బాధలను తరిమెదవయ్యా

జపధ్యాన మార్గమున జాడ్యము పోగొట్టి

సప్తపది జీవితమున సాఫల్యమిచ్చెదవయ్యా॥

చరణం – 3

చక్రపరిధి దాటని చెలిమి నీదే

వక్రబుద్ధి మార్చేటి వాక్కు నీదే

శుక్రమతి జీవన సూత్రము నీవే

అక్రమము లేని ఆశ్రయమూ నీవే॥

చరణం – 4

సత్యలోక పరంపర కాపాడే దేవా

నిత్యసంతృప్తి నీడనిచ్చే దేవా

ముత్యమల్లె పరిమళము పంచే దేవా

మత్స్యాది అవతారముల మార్గదేవా॥

ముగింపు

డెబ్బది యేట అడుగుపెట్టి వచ్చితిని

వేంకన్న సాక్షిగా పద్యములు అర్పితిని

విఘ్నేశ్వర పూజతో నిన్ను వేడెదను 

శ్రీనివాస నామమే నిత్యము పలుకుదును॥

పల్లవి

నమో వేంకటేశాయ నమో నమః

సప్తగిరి శ్రీనివాస నమో నమః

****

[09/09, 17:22] Mallapragada Ramakrishna: 🌺 గౌరీ హరుల ఏకత్వం 🌺

పల్లవి :

అడుగు కలిపెను గౌరి హరుని యడుగులలో

అణువణువున మమతలొలికెను మనసులలో

విడివిడిగా కాక యేకమై విద్యలలో

గౌరీ హరుల ప్రేమ వెలసెను లోకాలలో ॥

చరణం 1 :

జడల వేలుపు నటనమాడు సమయములో

కదలి వచ్చెను గౌరి సహన గుణములో

కడలి పొంగులా మామది వినయములో

వెడలి లేనితనమే వెలిగె సహచర్యములో ॥

చరణం 2 :

లాస్యసుందర కళల లలితరీతులలో

హరుని తాండవమై తేజము నడకలలో

లేలేత నగవుల సిరులు జూపులలో

గౌరీ హరుల ప్రేమ పరిమళించు వేళలో ॥

చరణం 3 :

సస్యత గమనమును మనసు గుర్తించగా

విశ్వత భావములు హృదయమున నిండగా

లక్ష్యమై నిలిచెను గౌరీ హరుల ధ్యానమే

భక్తితో ప్రార్థింతు శివశక్తి రూపమే ॥

ముగింపు పల్లవి :

అడుగు కలిపెను గౌరి హరుని యడుగులలో

అణువణువున మమతలొలికెను మనసులలో

విడివిడిగా కాక యేకమై లోకాలలో

గౌరీ శంకరుల దివ్య ప్రేమ మనసులలో ॥

మీ భావానికి అనుగుణంగా ఒక తత్త్వగీతం:

పల్లవి

డబ్బు వస్తుంది పోతుంది రా
దయగుణమే నిలిచేది రా
మనసు గెలిచిన ప్రేమయే రా
మరణించినా బ్రతికేది రా ॥

చరణం 1

జేబులో నోట్లు నిండినపుడే
జనం చేరెదరు చుట్టూ రా
జేబు ఖాళీ అయిన వెంటనే
జాడ అడిగే వారు రా ॥

పదవి ఉన్నా పొగడ్తల వర్షం
పోయిన వెంటనే నిశ్శబ్దం
మంచి మనసే మిగిలే సంపద
మానవ జన్మకు సత్యం ॥

చరణం 2

బ్యాంకు ఖాతా పెరిగిన కొద్దీ
బంధు జాబితా పెరుగునురా
బ్యాలెన్సులు తగ్గిన వేళలో
బాటసారులే కనరారురా ॥

లాభనష్టాల లెక్కల నడుమ
లయమౌతున్న ప్రేమలురా
హృదయాలలో నాటిన మమత
హిమగిరిలా నిలుచునురా ॥

చరణం 3

ఇల్లు పెద్దది కట్టుకున్నాం
ఇంటివారిని దూరం చేసాం
ధనం వెంబడి పరుగెత్తుతూ
ధర్మమార్గం మరచిపోయాం ॥

ఫాలోవర్స్‌ను పెంచుకున్నాం
ఫలమిచ్చే స్నేహం కోల్పోయాం
మనశ్శాంతిని అమ్ముకున్నాం
మాయలోకమున మునిగిపోయాం ॥

చరణం 4

శవపేటికకు జేబులేవి
సంపద వెంట రానేరదు
చేసిన మంచి నిలిచిపోవును
చెదరని కీర్తి మిగులును ॥

హృదయమందు ప్రేమ విత్తు
హితమనే ఫలము పండించు
మనిషితనమే మహాసంపద
మరువక జీవన సత్యము ॥

ముగింపు

డబ్బు జీవిత సాధనమే గాని
జీవితమే కాదు సుమా
మంచి గుణమే నిజమైన ధనం
మానవతయే మహిమ సుమా ॥

మంగళం

మనసు గెలిచే మాటలుండగా
మమత పంచే చేతులుండగా
ధనం కంటే ధర్మమే గొప్పది
మానవ ప్రేమే దైవము రా ॥ 🙏॥

🎵 అక్షరంతోనే అభివృద్ధి 🎵

పల్లవి

అక్షరంతోనే అభివృద్ధి — అక్షరంతోనే ఆనందం
అక్షర జ్యోతిని వెలిగిద్దాం — జ్ఞాన సమాజం నిర్మిద్దాం!

కోరస్

అక్షరం మన హక్కు — విద్య మన బలం
జ్ఞానం మన సంపద — అభివృద్ధి మన లక్ష్యం!
అక్షర జ్యోతి వెలిగిద్దాం — అందరి జీవితాలు వెలిగిద్దాం!

చరణం – 1

అక్షరాలు నేర్చుకుందాం — అభివృద్ధి బాట నడుద్దాం
అన్ని విషయాలు తెలుసుకొని — అందరిలో మేటిగా నిలుద్దాం
అజ్ఞాన చీకటి తొలగించి — జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగిద్దాం
ప్రతి ఇంటా విద్య వెలుగులు — ప్రతి మనసున నింపుదాం!

కోరస్:
అక్షరం మన హక్కు — విద్య మన బలం
జ్ఞానం మన సంపద — అభివృద్ధి మన లక్ష్యం!

చరణం – 2

అక్షరం నేర్చిన మనసులో — అజ్ఞానం దూరమవుతుంది
విజ్ఞానం నిండిన హృదయంలో — వివేకజ్యోతి వెలుగుతుంది
ఆత్మవిశ్వాసం పెంచుకొని — విజయ శిఖరాలెక్కుదాం
చదువు అనే ఆయుధంతో — జీవితాన్ని గెలుద్దాం!

కోరస్:
అక్షరం మన హక్కు — విద్య మన బలం
జ్ఞానం మన సంపద — అభివృద్ధి మన లక్ష్యం!

చరణం – 3

ఏ కొలువు సాధించాలన్నా — ఏ పదవి పొందాలన్నా
ఏ రంగంలో రాణించాలన్నా — అక్షర విద్యే ఆధారం
అవకాశాలు వచ్చినప్పుడు — అందిపుచ్చుకొని ముందుకు సాగుదాం
అందమైన భవిష్యత్తును — అక్షర జ్ఞానంతో నిర్మిద్దాం!

కోరస్:
అక్షరం మన హక్కు — విద్య మన బలం
జ్ఞానం మన సంపద — అభివృద్ధి మన లక్ష్యం!

చరణం – 4

ఒక్క అక్షరం ఒక వెలుగు — ఒక్క చదువు ఒక బలం
ఒక్క విద్య ఒక ఆయుధం — జ్ఞానమే మన సంపద
అందరం నేర్చుకుందాం — అందరికీ నేర్పుదాం
అక్షర జ్యోతిని వెలిగించి — అభివృద్ధి భారతం నిర్మిద్దాం!

ముగింపు — అందరూ

అక్షరం మన హక్కు!
విద్య మన బలం!
జ్ఞానం మన సంపద!
అభివృద్ధి మన లక్ష్యం!

అక్షర జ్యోతి వెలిగిద్దాం!
జ్ఞాన జ్యోతి పంచుదాం!
అజ్ఞాన చీకటి పారద్రోలుదాం!
అభివృద్ధి భారతం నిర్మిద్దాం!

🎵 అక్షరంతోనే అభివృద్ధి!
అక్షరంతోనే అభివృద్ధి!! 🎵

అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యత దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు!

🌺 త్యాగబుద్ధి యోగ్యత 🌺

పల్లవి
త్యాగబుద్ధి యోగ్యతే — నిత్యజ్యోతి మార్గమే
సమభావ శాంతియే — పరమయోగ సాధనమే ॥

అనుపల్లవి
శత్రు మిత్ర బంధువులందు సమదృష్టి దాల్చుమా
సాధుమార్గ సేవలోనే సత్యతత్త్వం గాంచుమా ॥

చరణం 1
ముందు ఉన్నదేమైనను మమకారమున్ విడువుమా
వెనుకనున్న నీడలన్ని గతమని మరచుమా
మనసులోని మాటలను నిర్మలంగా తెలుపుమా
త్యాగబుద్ధి వెలుగుతోనే నిత్యజ్యోతి పొందుమా ॥

చరణం 2
తపశ్శక్తి స్వరూపిణి హైమవతీ నిలిచెదా
జీవతనువులందు కుండలినీగా వెలిగెదా
మంత్రయోగ తపోమార్గ శక్తియై నడిపెదా
పరమశివుని దృఢతపస్సు ఫలమై వరమిచ్చెదా ॥

చరణం 3
ఆశలన్ని తప్పులైతే అనుకువతో చూచుమా
క్షణమొకటి యోగమైతే క్షామమంత తీర్చుమా
జీవనరణ రంగమందు లక్ష్యదీక్ష దాల్చుమా
మునిగి తేలే బాధ్యతలతో ముక్తిమార్గం చేరుమా ॥

చరణం 4
చిత్రజన హితైకబంధు చిన్మయస్వరూపుడై
ధాత్రిలోని జీవులందు దైవభావము కలిగియై
నిత్యమేలు సాధుమార్గ నిశ్చలముగా నడచియై
సత్యాత్ముని సన్నిధాన శాంతిసౌఖ్యము పొందుమా ॥

ముగింపు
త్యాగమే నీ దీక్షగా — యోగమే నీ మార్గమై
శాంతియే నీ సంపదగా — ప్రేమయే నీ ధర్మమై
కుండలినీ జ్యోతిగా — జ్ఞానమే నీ వెలుగుగా
పరమశివుని పాదమందు ముక్తియే నీ గమ్యమై ॥

****

ప్రాంజలి ప్రభ — ప్రేమలయ రామనామ కీర్తన

పల్లవి:

రామ నామమే ధ్యానమై — మనసున శాంతి నింపగా

ప్రేమ మమతల లీలగా — జీవనమంతా సాగగా

పరమేశ్వరుని లయ చూపగా — పావన మార్గం సాగగా

రామ నామమే రసమై — హృదయమంతా వెలుగుగా ॥

చరణం ౧:

రామ నామము రమ్య చరిత — ధీమ మనసుకు దివ్య చరిత

సోమ గమన శాంతి సుధ — జీవనమునకు మధురసుధ

ధర్మమార్గమే దారి చూపి — దైవభావమే తోడు కాగా

నామ రాముని తలచుటే — నిత్యమమృతమై నిలువగా ॥

చరణం ౨:

లయలయ పరమేశ్వరా — నీ లయనాదము చూపవా

ప్రణయ ఢమరుక నాదముతో — ప్రభవ రహస్యము తెలుపవా

ధ్యాన సన్యాసి దారిలో — చిత్తమునకు వెలుగు నింపి

ప్రాణమయమై చిన్మయమై — ప్రళయలయంలో చేర్చవా ॥

చరణం ౩:

పూజల మెరుపే మనసున — పూజ్యభావమై వెలుగుగా

రోజు మొదలే నీ స్మరణ — మోహనమూర్తీ నీ చెంతగా

నమ్మకముతో నడిచిన అడుగు — విజయమార్గమై సాగగా

పారిజాత పరిమళమై — కీర్తి జీవితం నిండగా ॥

చరణం ౪:

కదలని మనసు ప్రేమగా — కవితలీలై పొంగగా

మరువని మనిషి మమతగా — మధురభావమై నిలువగా

తరిగెడి వయసు తపనగా — జ్ఞాపకాలై మిగులగా

విరహవేదన వినయమై — ప్రేమలీలగా మారగా ॥

చరణం ౫:

పడవ తేలున్ నీటిలో — జీవితమూ సాగున్ కాలమున

మనసు బరువై మాటలొస్తే — మౌనమే మేలని నేర్పగా

ఓర్పు భరించు బంధములే — ప్రేమకు నిలయమై ఉండగా

మౌనములోనే మోక్షమై — రామనామమే శరణుగా ॥

ముగింపు:

రామ నామమే రసమై — ప్రేమ నదిగా పారగా

ధర్మ దీపమే దారిగా — శాంతి హృదయంలో నిలువగా

శివలయమై హరినామమై — దైవభావము వెలసగా

ప్రాంజలి ప్రభ పలుకులలో — పరమానందం పొంగగా ॥

****

నేటి ఆమ్రపాలి (01)

కూరుచున్న పక్కగ జేర కుదురలేక

వద్దు వద్దని పలుకులు వదలలేక

చక్కబరచా సరిగమలు చాటు గుండె

మక్కువ మనసు నాదగు మాయబ్రతుకు

విడువలేక మమత విద్య విలువకాక

పాపమెంతయో మనసుగా పాపభీతి

వీడనైతివి ఏలను విశ్వమందు

ఆదమరచి నేనిదురించు ఆటబ్రతుకు

నాదు కళలన్ని కరుగగా నమ్మబలుకు

చేదు తీపి తెలుపజూపు చిత్తమిదియి

కాలమౌనము నన్నుగా కమ్మియుండె

ఎంత చెప్పిన తక్కువే యేల బ్రతుకు

వీణ చేబట్టి వీనుల విశ్వతలపు

శ్రావ్యగానంబు చక్కగా శాంతి సలుపు

గాననైతివి హృదయము గన్నులార

వినగనైతివి గానంబు విద్యబ్రతుకు

వ్యర్థమైనది కాలము వన్నెతగ్గి

స్వార్థబుద్ధి కనగలేను సాకు చెంత

అర్థ పరమార్థ తత్త్వంబు ఆశబ్రతుకు

నింగి నేల యున్నతభవ నీడబ్రతుకు

****

*నేటి ఆమ్రపాలి*(2)

దవ్వు మనమధ్య తగ్గించి దాపుకొచ్చి
నవ్వు కురిపించ నయనాల నాట్యమాడ
పువ్వు పొందుమా శుభమగు పుడమి నందు
కొవ్వు కామ్యమైన బతుకు కూడు తీరు

కాచి రక్షించు  టెప్పుడో కాననైతి
వేచి వున్నమనసు తీరు విద్య మలువు
కాచి చల్లార్చ విధినాది కాలమందు
సూచిక మెరుపు మాత్రమే సూత్ర మవ్వ

ఎంత వారైన మనమధ్య యెప్పుడైన
కొంత ఖర్చగు తీరున కోర్కెలగును
శాంతి కూర్చేటి వయసిది సమయమిది
కాంత కళలను తీర్చేటి కామ్య బతుకు

భేద భావాలు కలిగించ బెరుకు బుట్టు
వాద వాదంబులు గనని వాక్కు మహిమ
చేద బ్రతుకు గమ్య మగుట చిత్త మాయ
వేద భూమినా జీవన వింత బ్రతుకు

ఉదయ సాయంత్ర వేళలో నుద్దరించ
పొదుపు లేక యదుపులేక పోరు వలపు
చదును పానుపు కలతీర్చ చక్క జేయ
అదును జూపఆశను తీర్చ ఆకలి యది

నేటి ఆమ్రపాలి (03)

వచ్చు దూతల డుగుసడి వాంఛ దీర్చె
మచ్చు తునకలా సుఖమిచ్చు మాయ యున్న
వచ్చిపోయే ఋతువు తీరు వలపు విద్య
నచ్చుతుందనా నిజముగా నమ్మబ్రతుకు

ఎరుగ నైతిని హృదయాన యింత ముదము
పరుగు పరుగునా పదనిస పాఠ్య మవ్వ
కరిగి పోవు యవ్వనమగు కాల రీతి
మెరుగు పార్చేటి విద్యల మేను బ్రతుకు

గతము నందున నెన్నడు కాననైతి
సుతము ధర్మము తీరుగా సూత్ర మవ్వ
మతము కులము కాన వయసు మాన మందు
మితము లేని జీవన కూడు మిధ్య బ్రతుకు

అర్థ మైనది యిప్పుడే యసలు కిటుకు
వ్యర్థమైన జీవన మాని వ్యాపకంబు
స్వార్ధ చింత లేని తనము సాగు బుద్ధి
న్యార్ధ మేజీవ కళలవి నమ్మ బ్రతుకు

నన్ను బ్రోవంగ స్వయముగా నడచి వచ్చు
మిన్ను కోరిక తీర్చుటే మీరకుండ
కన్ను పొడిచియే దీక్షగా కాంక్ష తీర్చ
మన్ను పూజ్య మవగతీరు మచ్చ బతుకు

స్వామి నీవన్న తియ్యని  సత్య మెరిగి
*****
నేటి ఆమ్రపాలి (04)

కొత్త గాలక్ష వెచ్చించి కొనుచు వచ్చు
మత్తు వదలగా మంచులా మాయ గరుగు
చిత్తు చిత్తుగా తొక్కియు చెత్తగాను
చిత్త మంత సిగ్గు నలుపా చేను బ్రతుకు

యింధనపుఖర్చు పెరిగిపోయెనని కంట
సంధి సేయగా కలిసేది సామరస్య
వంధి తాభవ భావము వాక్కు తీరు
గ్రంధి తామది తీరుగా రమ్య బ్రతుకు

వారు వీరనక విలువ వరుసలేక
తారుమారగు తీరుగా తాప నేస్త
నీరు కార్చు దొరయె పేద నీయిలనని
కారు చీకటి తప్పదే గాంచ బ్రతుకు

చిన్ని నుడువును మాటలు చెలిమి తోడ
సన్నిధానము గానగు సంతసంబు
పన్ని నాకొత్త కిటుకులు పాశ మవ్వ
సున్నితమయిన చురుకివ్వ సూణ్య బ్రతుకు

ముదము నేర్పుబ్రతుకుగాను ముఖ్యమగును
మదము మార్చ చురుకుగాను మలుపు గాంచ
యదను యిచ్చిపుచ్చుటనీతి యనక ముందు
విధము నేది యన్ననుగాంచ వింత బ్రతుకు
*******

[[[23/05, 09:56] Mallapragada Ramakrishna: నేటి ఆమ్రపాలి.. (05)

బయలు వెడలనే ఒంటిగ బాటసారి

వయసు ఊరుకోక మనసు వారకాంత

పయన ఖర్చులన్నీ కథపాఠ్యమేను

శయన తృప్తి నివ్వ వయసుసాని బ్రతుకు

గమ్యమెతుకుచు నడిరేయి కాలిబాట

రమ్యత కళలు సహనాయి రాశితీరు

సమ్యతాభవ తత్త్వము సంతసంబు

గమ్య జీవన వాంఛలే గరళ బ్రతుకు

వచ్చు చూచునుండె నెవ్వరో వాని వెనుక

నచ్చుతుందని గనక నమ్ము నాచుబుద్ధి

ముచ్చుమోహమన్న ఆరని మోహకంపు

మెచ్చు వారు వచ్చియు బాధమించి బ్రతుకు

వాని చూపులు ఏమార్చ వల్లకాదు

మౌనికాయన మధురత ముఖ్యమనియు

సానివై బెట్టు సంసారి సాగనీక

కాని పనులనోర్పు తపము గాంచు బ్రతుకు

గొంతు చించుకొని అరచుచు గోలచేస్తూ

నడచుచున్నట్టి ఏంటరి నరుడ నేను

అనుసరించుచు వచ్చెను అంతరాత్మ

గాలి ధూళితో నింపుతూ గగన బ్రతుకు

[23/05, 09:57] Mallapragada Ramakrishna: నేటి ఆమ్రపాలి.. (06)

కారు చీకట్లు కమ్మేసి కనులకేమి

కానిపించక మదినెంతో కలతపడుతూ

వెళ్లి చూసితి భక్తుల విస్తుపోతి

అంతకన్నను కోరము అధిక బ్రతుకు

మింగుతున్నారు కన్నులు మిటకరిస్తూ

కొంగుకోరివని చల్లగా కోరి మార్చి

చెంగున దూకు వరుసకు చిత్తమలుపు

ఖంగు తిన్న పులిగనైన కాలబ్రతుకు

దైవనైవేద్యమంతయు తనివితీర

సేవలన్నియు తప్పని చిత్రమాయె

భావమంతయు భజనగా భక్తిదాహ

నావనై సంద్రమున తేల నమ్మబ్రతుకు

భక్తిసేవలో కొందరు భజనపరులు

రక్తికొచ్చియు రవ్వలై రంగుమార్చు

యుక్తిగా సొమ్ములన్నియు ఉంచగలిగె

ముక్తిగాన భజన సముఖ్య బ్రతుకు

చిన్న గదిలోన చేరిరి సేదదీర

ఉన్నదానంతయును పంచు ఉజ్వలమగు

మన్ననెరుగని తీరు మనసుమాయ

సన్నుతించు సందడిగాను సరసబ్రతుకు

*****

[23/05, 09:46] Mallapragada Ramakrishna: నేటి అమ్రపాలి (8)

లేమి యన్నది లేకుండ లేశమైన

కామితార్థము తెల్పుచు కావ్యరీతి

సామి పూజవేళ ఇదిరా సాకు వద్దు

నేమి యనక పొందు ఫలము నిజము బ్రతుకు

కలువ వికసించి తామర కమిలిపోయె

తలపులన్ని కదల గాంచు తప్పుదారి

వలపు విలువలన్ని వరద వరుస తీరు

మలుపు కులుకుల మానసంబు మధ్య బ్రతుకు

ఇనుడు ఇలుజేరి నింగిన ఇందుడొచ్చె

కనుడు కాముకుడై కనువిందు కళ్లు జేసి

ఋణము తీరు కామము తీర్చు రుద్రమహిమ

క్షణము తృప్తి జీవిత మోహకాల బ్రతుకు

గూడు చేరిన గువ్వలు కూతనాపె

నాడు నడుమంత్రపు సిరులు నాట్యమాడ

కూడు ఏదొరక పట్టుట గుట్టుగాను

వాడు వీడు అనక శాంతి వాక్కు బ్రతుకు

కటిక చీకటి ధాత్రిని కమ్మివేసె

పటిక వెలుగునా పాశము పగ్గమేసి

నటిగ నటనలు జూపించి నమ్మబలుకు

స్పటిక వెలుతురు ఋణసుఖము పంచు బ్రతుకు

[23/05, 09:47] Mallapragada Ramakrishna: నేటి అమ్రపాలి (9)

బ్రతుకు బాటను వెతుకుచూ బాటసారి

మెతుకు కోరి యున్న తనము మేలు వలపు

అతుకులే బొంత జీవన ఆట మెరువు

గతులు ఎన్నియున్నను తప్పు గాంచు బ్రతుకు

అన్ని కోల్పోయి నిలుచుండె అంగలార్చి

సన్నిధానము తృప్తియే సాయతయియు

చిన్ని కమలము వికసించ చిత్తమాయ

నన్ని ప్రకృతి పరవశించు నయన బ్రతుకు

ఆదరించుము వానిని అవధరించు

కాదు కాదన విధముగా కాంక్ష తీర్చు

చేదు భవభావ మలుపులు చిత్తప్రభలు

నాదు పొంద కొన్నివదల నాటు బ్రతుకు

వంటకమ్ములు వడ్డించు వరుస కలుప

పంట చేతకొచ్చి మెరుపు పలుకు తలపు

కంటనీరు ఉన్న వదల గమ్యమోహ

ఇంట భోజనంబు బహుముఖ్య మిచ్చు బ్రతుకు

జీర్ణరసము లూర ఫలము జేయగాదె

స్వర్ణమెరుపు మయూరిగా సాక్షి వలపు

కర్ణకుండలాల మెరుపు కాలతీరు

వర్ణభేదము లేనిది వాంఛ బ్రతుకు

***